2+2=5? -> MATE + MATE = LITERATURA?

BEGIRADA TXORROSTU

2012-01-31T16:43:00.000+01:00

HITZA: "TXORROSKILEROA"

Zorrotza zorrotzagoa da zorrozten denean, akaso horregatik idatzi izan dut beti arkatz-punta kamutsekin; arkatzak txorrstu egiten ditudalako zorroztu ordez.

Ez, nik ez dut gailua erabiltzen, nik kileroa erabiltzen dut. Eta kileroa da zulo bat, ki eta ki, emandako buelta bakoitzeko zuloan sartutakoa erotzen duen beste zulo bat.

Erotutako arkatzekin idazten dut aspaldian.

Umetan txorroskileroak erabiltzen dituenak heldutan txorroskileroak baino ez dituelako izaten mahaiko kaxoietan. Bila ibilita ere ez dut zorrozkailurik topatzen.

AFORISMOA: "Begiekin ikusi egiten da, begiradarekin sentitu"

Bazen behin begiradarekin korapiloak egiten zituen (bizilagun bat?). Ikusi nahi ez zuen guztia korapilatu egiten zuen, egunen batean korapiloak askatzeko ausardia bilduko zuen esperantzarekin.

Bere begiradaren baitan korapilatuta bizi da aspaldian. Ikusi nahi ez duen guztia sentitu egiten du.

HAIKUA

Elur zurizko

panpinak bere baitan

beroa dauka

OPARIA; OPA HARIA

2012-01-27T15:38:00.001+01:00

Opari bat jasotzen duengehiengoak jasotakoa beste opari batengatik aldatu, Internet bidez saldu,etxeko txokoren batean ahaztu edo beste norbaiti oparitzen omen dio. Asteburuan entzun nuen telebistako albistegibatean. Eta ez dakit, entzundakoak ezdakit barregura, tristura, lasaitasuna, haserrea edo besterik gabe hurrengoalbistea entzuteko gogoa eragin zidan.

Barregura egoerarenabsurdotasunagatik. Tristura egoeraren absurdotasunagatik. Eta neurri berean haserrea ere bai, gehiegizkokontsumo arduragabearengatik. Lasaitasunak betetzen nau gehien.Zirko-komedia-antzerki-zentzugabekeria horretatik guztitik neure burua urrutisamar kokatzeak.

Eta egoeraren absurdoa da opariaegiten duenaren eta oparia hartzen duenaren artean sortzen den, sortzen den,sortzen den… egia esan ez nuke asmatuko oparia egiten duenaren eta opariahartzen duenaren artean sortzen dena zehatz definitzen. Zerbait absurdoasortzen da bien artean, oparia biltzen duen papera lotzen duen laxoa bezainabsurdoa den zerbait.

Oparia egiten duenak begiradazorroztu egiten du, eta jasotzen duenak kamustu. Oparia egiten duenak besoakluzatu egiten ditu eta jasotzen duenak uzkurtu. Oparia egiten duena zain egotenda eta jasotzen duena esperoan. Oparia egiten duenak irribarrea garesti izatendu eta jasotzen duenak merke. Oparia egiten duenari oparia egitean bukatzenzaizkio buruko minak eta jasotzen duenari, nonbait, orduan hasten. Bai,badakit, guztia ez da zuri eta beltz, baina, erdian geratzen dena hori baino ezda: grisa.

Pentsa, oparia. Opa haria. Hariaopatzea, alegia. Besoa luzatzen duenaren eta besoa uzkurtzen duenaren arteko hariaklotzea, alegia. Baina, hariak korapiloak sortzen ditu ustekabean, eta badakigu,korapiloek lotura estutu bai baina, nahastu ere egiten dutela. Oparieknahasmena sortzen dutela, alegia.

Bistan da, ez naiz paper, laxoarteko opariak egin eta jaso zale. Nahiago dut data, arrazoi eta aitzakiajakinik gabe, unean uneko besarkada, muxu, begirada eta eskuak, eman eta jaso. Paper eta laxo beharrik gabe,opari ekologikoagoak dira, beste oparibatengatik aldatu ezin daitezkeenak, Interneten saldu ezin direnak, etxekotxoko ahaztuetan baztertu ezin ditugunak eta beste norbaiti oparitu ezindaitezkeenak. Opari hauek bai, opari hauek haria opatzen dute, lotura. Burukominik sortu gabe eman eta jaso daitezkeenak.

Imajina dezakezue hurrengoalbistearen titularra: Krisia.

MAITASUNA ZINTZILIK. ZAIN?

2012-01-25T15:17:00.000+01:00

HITZA: AIHEN

Garrasiak zintzilikatu egin daitezkeela ikasi nuenetik, ezpainak josita egiten dut salto oihuak urkatuko zaizkidan beldurrez. Ez da erraza Tarzanena egitea, ez da erraza zure pisua aireari oparitu eta "zerbaitek" (aihenak?) eutsi zaitzakeela sinestea. Pisua eutsi egiten da. Pisua eutsi egiten da? Eta zenbatekoa da pisua beldurrak (erortzeko beldurrak) tira egiten duenean? Aihenatik zintzilik ikusi nuen neure burua lehengo batean Andoingo ur-jauzietatik gertu, aihenatik zintzilik aieneka.

AFORISMOA: "Maitasunak itsutu ez zezan, okulistarekin maitemindu zen"

Bazen behin lentilladun begietan betaurrekoak janzten zituen (bizilagun bat?). Begiak itxita ibiltzen zen batetik bestera.

Zergatik eta... maitearen besoari helduta ibili nahi izaten zuelako. Maiteak besoa ukatu zion batean, estropezu egin eta min hartu zuen. Maiteminez bizi da orain.

HAIKUA

Zebrabidean

zaldi zuri-beltza zain,

koloreen zain.

ITAKA (Koldo Zuazo_2012-1-14)

2012-01-21T12:59:00.002+01:00

Aspaldi gertatu zen. Aspaldi, aspaldi, aspaldi. Oso aspaldi. Bakarren batek esaten zuen: itsasertzetik ortzemugaraino dagoen distantzia bezain urrun. Urrutiko denbora zela, alegia, ordukoa. Oso urrutikoa. Aspaldi gertatu zen nonbait, ordulariek artean igerian ez zekiten garaian. Mutiko batek harri bat bota zuen itsaso zabalera; harria zen ia ezerez ur artean, harria zen uhin baten hasperena urpean, harria zen egarria ur ontzian. Eta umeak zain utzi zituen begiak, zain TIK-TAK, zain esna, ordularirik gabeko eskumuturrak itoko zitzaizkion beldurrez. Zain TIK-TAK. Eta ortzemugan ikusi zuen lurra eta ikusi zuen basoa eta ikusi zuen harria. Eta zain zegoela, zain TIK-TAK, zain esna, pentsatu zuen harria iritsi bazen, bera ere iritsiko zela, ortzemugara ez bazen lurrera edo basora bestela. Baina, ahaztu zitzaiona, edo gogoratu ez zuena denbora zen. Zain TIK-TAK. Zain esna, denborak zimurtu egin zuela harria. Oharkabean eraman zituen ezker eskuko hatzak aurpegiko azal gainera. Mutikoak.

Aspaldi gertatu zen. Tira, aspaldi apukadu zen. TIK-TAK, aspaldi.

Koldo Zuazo -> Hizkuntzarekin jolastuz gozatzen duen gizona. Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea, berriki "Neure buruaren alde" (Alberdania) liburua argitaratu duena. Ausartzen ez ginela eta... bere eskuari helduta egin genuen larunbatean XVI.mendera bidea; itsasoaz bestaldera, Indietara... gozatu egin genuen!

Koxk eginez gero, saioa gozagai izango duzue...

Ezkutalekua: Ez Dakit Nongo Txokoa

2012-01-17T08:22:00.001+01:00

HITZA:GANDU

Argazki polita da: ganadua belar artean. Ganaduabelar artean egon daiteke atseden hartzen. Edo ganadua belar artean egondaiteke Ez Dakit Nongo Txokotan ezkutatu den ezerezari (zerbaiti) begira. Edohausnarrean. Edo hausnartzen. Ez Dakit Nongo Txokotan ezkutatuta dagoenezerezari (zerbaiti) begira belar artean egoten den ganaduak hausnartu etahausnartu egiten du. Alegia, jan eta jan egiten du. Belarra eta burua.

Behelainoak irensten duen arte. Ez Dakit Nongo Txokotanezkutatu den ezerezari (zerbaiti) begira dagoen ganaduari pusketa bat behelainoakirensten dion arte. Hori da gandua: gan(a)du hozkatua behelaino artean. Hori dagandua: Ez Dakit Nongo Txokotan ezkutatu den ezerez (zerbait) hori.

AFORISMOA:“Bizitza ezkutalekurik onena da. Bertatik, ordea, ez dugu ikusten heriok noizuzten dion paretaren kontra begiak itxita zenbatzeari. ”

Bada ezkutaketan jolasten ikasi zuenetik ezkutatutabizi den (bizilagun bat?). Inork ez dio esan helburua ongi ezkutatzea izanarren, ondoegi ezkutatzeak ere bere arriskuak dituela. Inork ez dio esan,ezkutatu zenetik inork ez duelako aurkitu. Inor bila ote dabilkion ere ezdakit. Horixe ezkutaleku onegia aurkitzearen arriskua: norbera norbere buruarenezkutaleku bihurtzea.

HAIKUA

Bi harritxiki

orpoariziztaka

mendekugosez

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (IX)

2012-01-13T14:48:00.003+01:00

Hauteskundeak:

zulo bat beste baten

barrenean lo.

HAUTESKUNDEAK

Nonbait noizbait norbaiten baimenarekin hauteskundeak egin ziren. Lau hautagai zeuden aukeratzeko eta guztira nonbait bizi ziren "norbaitzuk" haiek 5219 botu eman zituzten. Irabazleak bere aurkariei 22, 30, 73 boturen aldea atera ziela jakin zen nonbait noizbait norbaiten baimenarekin eginiko hauteskunde haietan. Kontua da... hori jakinda ez zuela inork asmatu bakoitzak zenbat botu lortu zituen kalkulatzen! Hain litzateke erraza... zenbatzea, ezta? Ba... nonbait noizbait norbaiten baimenarekin eginiko hauteskunde haietan ez zitzaien bururatu botuak zenba zitzaketenik. Eta oraintxe dakiguna horixe da, irabazleak bere aurkariei 22, 30, 73 boturen aldea atera ziela.

Zenbat botu irabazi zituen hautagaietako bakoitzak nonbait noizbait norbaiten baimenarekin egin ziren hauteskunde haietan?

OPORRETAKOAK

2012-01-11T16:48:00.005+01:00

2011-12-26 ITZAGA (1361 m)

Abiapuntua: Ardanaz (Nafarroa). Bakarren batek esango balit Pirinioak ukitu ditut Itzagako gainetik sinetsi egingo nioke. Elurrak distantziak hurbiltzen ditu, nonbait. Helmuga: irribarrea.

Ardanaztikan gora

arrastoak more,

bost zentzuak zabalik

izatea hobe,

Izagako gainari

agur ta ohore,

Pirinioetako

gailurrak dotore,

hainbeste edertasun

hainbeste kolore,

ez argazki kamera

eta ez tripode,

begiak ireki ta

bihotzean gorde.

2011-12-27 IPARLA (1056 m)

Abiapuntua: Izpegiko gaina (Nafarroa-Lapurdi). Azal mamitan arantza batek zenbat iraun dezake? Urtebete? Urte eta erdi? Eta mendi tontor batek... bihotz mamitan zenbat iraun dezake mendi tontor batek? Helmuga: zoriona.

Begi belarriak adi,

Izpegitik ameslari,

irribarretsu heldu diogu

Iparla gainari,

arrano eta sai kabi,

harribitxiak ugari,

a ze oparia egin diodan

neure buruari.

2011-12-28 SAN DONATO-BERIAIN (1494 m)

Abiapuntua: Ihabar (Nafarroa). Joan eta joan eta joan. Eguzki, laino eta elur artean. Eta joan eta joan eta joan. Indarrak berritu. Eta joan eta joan eta joan. Elkarri sekretuak kontatu. Eta joan eta joan eta joan. Argazkiak atera. Eta joan eta joan eta joan. Bertsoak abestu. Eta joandako guztia itzuli. Eta itzuli eta itzuli eta itzuli. Helmuga: konplizitatea.

Ihabarren gora arin

bideari ekin,

zenbat hitz jolas, kantu

ta kontu atsegin

ikasle, irakasle,

gurasoak berdin,

itzuliko garela

dudarik ez egin,

urte berrian eta

eguzkiarekin.

2012-1-1 AIZKORRI (1528 m)

Abiapuntua: Beunde (Zegama-Gipuzkoa). ... barruan koxk egiten duen mendia. Harkaitzarteak besarkatu egiten zaitu Aizkorrin, estutu, itotasunaren sentsazio plazerez betea eskaini. Trukean ezer eskatu gabe. Helmuga: plazera.

Bi mila eta hamabiari

egin nahian diosala,

Aizkorri igoz abiatzea

ez da erronka makala,

elkarbizitza, berdintasuna...

balorez eskuzabala,

urte berria zabal dezagun

kaxa itxi bat bezala,

eta ezuste zoragarriak

denontzak ekar ditzala.

2012-1-3 BALLO (1198 m) - MIRUTEGI- SURBE

Abiapuntua: San Roman (Araba). Bila ibili eta aurkitu gabe etxera itzultzea. Konturatuta. Ederrena bila ibiltze hori izan dela. Helmuga: gogoa

Ilargia ezkutatu

zaigunerako soraio,

zeruaren umontzian

egunsentia da jaio,

mendi grinez ameslari

ta ilusio karraio,

San Romandik ostertzari

begira jarri natzaio,

Legaireko zelaietan

eder ageri da Baio,

zoriontsu nagoela

esan nahi dut, ze arraio!

paradisua izateko

itsasoa falta zaio.

2012-1-5 ANDOINGO UR-JAUZIAK

Abiapuntua: Andoin (Araba). Korapilatzen diren zuhaitz-sustraiak. Aldapan behera erortzen diren maldak. Busti egiten duten soinu-hotsak. Naturaren mugez harago izadiak mingaina ateratzen digula konturatzea. Helmuga: sorginkeria

ITAKA (Eneko Aizpurua_ 2012-1-7)

2012-01-10T16:26:00.001+01:00

Erre daitezke San Juan sutarako pilatutako traste zaharrak, edo erre daitezke oroitzapenak, edo zigarretak edo belar txarrak. Nahi izanez gero, txantaiak eta mehatxuak eta gaizki ulertuak eta beldurrak ere erre daitezke. Erretzen dena errauts bihurtzen da edo erretzen denak hautsa botatzen du eta hautsa harrotzen du. Erre suarekin egin daiteke, edo begiradarekin, edo ahazturarekin. Eguzkitan erretzen diren azal zuri eta hezur gorriak ere badira.

Gorria... erredurak kolorerik badu... gorri margotzen ditugu umetan errauts bihurtu bitarteko erredurak. Gorritik beltzera. Errautsak zikindu egiten du, barrua batez ere. Errautsak estali egiten du, barrua batez ere. Errautsa hilezkorra da denboraren joanean. Pilatutako izerdiaren antzera komeni da, tarteka, noizbehinka, geure buruarekin hizketan aritzen garen une erraustu horietan, komeni da, errautsak barreiatuz, hautsak astintzea.

Errauts (Erein) liburua esku artean hartuta etorri zen Eneko Aizpurua idazle lazkaotarra larunbatean irratira. Errautsa kristalezko kopa baten barnean, eta kristalezko kopa hirurehun euroren gainean. Horrekin guztia esanda dagoela uste duenak, azalaz harago hozka egin diezaiola Errauts liburuari! Ikerketa, mehatxuak, etorkinak, erraustegia, negozioak... Hitz egiteaz gain, jolasteko aukera ere izan genuen; tarte polita igaro genuen elkarrekin!

Eta murumurioka aritu ginen Joxe Goikoetxearekin eta haikuekin korapiloak egin genituen Andoni Salamerorekin eta Joxe Mari Lasari omen egin nahi izan genion, hitzez eta kantuz. Goxo.

Hitzontziko bigarren saskia ere banatu dugu. 6824 zenbakiren artetik 1779 zenbakiak egin zuen zakuan kanpora salto. Eta zorteduna... Amaia Irastortza ordiziarra!

Horiek guztiak larunbateko Itakako kontuak... saioa entzun nahi izanez gero, egin koxk!

Urari putz egitea...

2012-01-09T15:51:00.001+01:00

HITZA:MURMURIO

Entzun, entzun...

Ahotsaren ezkutaleku, isiltasunaren mozorro aurpegirik gabea. Salto txikibaten arnas hotsa, izerdiaren irristada azal biluzian behera. Ezpata batlautada baten erdian eta haizea begira ziztada mutuei. Begirada batenirribarrea, sagu bihurri baten sartu-irtena. Murmurioa zulo bat da, sekulabetetzen ez dena.

Eta nik urari hozka egin nahi izan nion; neure burua ito nahi izan nuenarnas hartzen ikasteko.

AFORISMOA:Gogoratu nahi ez izatetik ahaztu nahi izatera eternitate bat dago: memoria osobat.

Bazen behin argazki bildumetan marrazkiak itsasten zituen (bizilagun bat?).Eguzkiz betetako orriak zituen, eguzkia erdi janda, eguzkia erdi lo, eguzkia erdi biluzik, eguzkia erdinegarrez, eguzkia erdiminez, eguzkia erdi zoriontsu.

Bizitza argazki bildumahaietako eguzkien erdi guztien bila igaro zuen. Behin memoriaz galdetuziotenean, argia baino ez zuen ikusi. Eta horrek egin zuen zoriontsu;ahanzturak ez zuela itsutu ikusteak.

HAIKUA:

Hautspinportekin

bizitzazenbatzen du

hilezkortzeko.

eskaileretan

2012-01-07T12:16:00.002+01:00

Bizilagunak atzo kontatua. Batzuetan etxe atariko eskailera aurreetan elkartzen gara bizilaguna eta biok. Elkarri ipuinak eta istorioak kontatzen dizkiogu eta tarteka bada ere, inoiz ezkutuan idatzitako poemak errezitatzen ere ausartzen gara. Bitxia da baina, elkarrekin gauden momentuetan sekula ez da beste bizilagunik eskaileretan gora edo eskaileretan behera azaldu. Eta igogailurik ez du gure etxeak.

Urte berriko kontuak kontatu nizkion atzo bizilagunari. Aizkorrin izan nintzela eta Oiartzunen bizi diren bi katalan ezagutu nituela eta urte berriari eskainitako bertso bat utzi nuela puntaren puntan, postontziaren barnean.

Bilboko autobusa hartu zuela kontatu zidan berak. Besterik egin gabe, joan egin nahi zuela eta gero etorri. Urtea ere ekainera bitartean, edo irailera bitartean, joan egiten dela eta gero itzuli. Autobusa hutsik egon arren, bizilaguna eta gidaria beste inor ez, igo zen emakumea bere ondoan eseri omen zen. Imajinatzen dun, Irati? Eta nik baietz erantzun nion, harrigarri samarra bazela, baina, imajina nezakeela. Minutu bat isilik egin omen zuten. Sei minutu isilik egin omen zituzten, eta lo hartzera zihoala, badakin Irati, urtea erdi lo joaten dun ekainera bitartean, lo hartzera zihoala aldamenean eseritako emakumeak Kaixo, ni Urte Berria naiz esan omen zion. Imajinatzen dun, Irati? Eta ordukoan ezetz erantzun nion, hura imajinatzea zail samarra egiten zitzaidala. Ba halaxe esan omen zion, Urte Berria zela eta axola ez bazitzaion berarekin egingo zuela bidea. Eta gero zer pasa zuan? Gero? Ezer ez. Joan egin gintunan eta atzera itzuli. Orain nirekin bizi dun. Nor? Emakumea? Ez, neska; Urte Berria.

Eskailerako kontuak horrelaxe joan ziren atzo. Gero pentsatzen egon nintzen, emakumearen eta Urte Berriaren kontu horrek zer ote duen atzean. Eta pentsatu nahi dut ezetz, hilabeteek aurrera egin ahala, urte berriak ez duela gugan itsatsita jarraitzen; urtea erabili, eta urratu eta gastatu eta zulatu eta berriz josi egiten dugula.

Bizilaguna eta biok eskaileretan gaudela azaltzen ez diren gainerako bizilagunengan pentsatzen ere aritu naiz. Ateen bestaldean leihatila txikietatik begira egoten direla uste dut. Eta hori urtea bizi ordez, urtea pasatzen ikusten egotearen parekoa dela esango nuke.

Etzi berriro elkartuko naiz bizilagunarekin. Eskaileretan eseri ordez, etxez etxe poemak errezitatzea proposatuko diot.

URTEBETEKO ZORIONA

2011-12-22T08:26:00.001+01:00

Gutxi edo asko egunotan denok izaten dugu hizpide loteria. Abertzaleek nahiz abertzale ez direnek, Raxoi nahiz Zapatero zaleek, txikiek eta altuagoek, Erreal zale nahiz Athletic zaleek, fededun eta ateoek, mendizaleek eta itsasaldea nahiago dutenek, gordo nahiz plako daudenek... Gutxi edo asko egunotan denok izaten dugu hizpide loteria; "eske... krisi garaiotan... laguntza pixka bat", "eske... gustura lanari utziko nioke...", "eske... ondokoari tokatzen bazaio...", "eske... lankideen aurrean lotsagarri gelditzea ere...", "eske... total!". Eskean, eskean... ez dakit bete edo hustu egiten dugun gure burua...

Astelehenean, bazkalorduan, Maria lankidearekin hizketan aritu nintzen. Loteriaz. ¿Y no has comprado la lotería del insti? ¿Y si toca? Eta nik pueska... pues si toca, me alegraré un montón por vosotr@s.

Me parece muy bien esan zidan.

Ba horixe. Ez dut sekula loteriarik erosi. Ez dut urtebeteko "zorionik" nahi. Mariak berak kontatua, telebista saio batean entzuna: loteriak urtebeteko zoriona ematen du. Ez dut nire zoriona iraungitze-data duen probabilitate eskas baten esku utzi nahi. Ni egunero saiatzen naiz ehuneko ehunean nire buruaren zorion izaten. Ehuneko ñimiñoz osatutako ehunekoa da. Nahiago ditut ehuneko txiki-txiki-txiki-txiki-txikiak ehuneko erraldoiak (godoak) baino. Aipatu nezake hazienda, monarkia, nik neure buruarekin koherente izateko dudan konpromisoa... baina, hori guztia kontuan hartuta, kontua hori guztia baino sinpleagoa da. Ez naiz loteria gosez bizi; loteria salgai dagoela ere ahaztu egiten zait, ilusioa ez dit loteria salgai dagoela adierazten duen oharrak pizten, ilusioa ohar horren aldamenean kortxoa partekatuz irakurle talde sortu berriaren aipamena egiten duen oharrak pizten dit, adibidez.

Zer? Hasi dela zenbaki-kantua? Ba horixe! Ni ere banoa opor aurreko festara ikasle-irakasleei pare bat bertso kantatzera.

Zer? Ah, bai! Zorte on! Ni zuengatik poztuko naiz. Eta neure buruarengatik ere bai!

IRAKURLE TALDEA

2011-12-14T16:47:00.001+01:00

Emozioez hizketan jarri dugu martxan Irakurle Taldea Zizur Nagusian. IES Zizur BHI-ren ekimenez, ikasle, guraso eta irakasleak elkartuko dituen irakurle taldea lehenengoz elkartu zen asteartean arratsaldeko seietan Zizur Nagusiko liburutegian.

Ederra da barne-emozioak askatzea. Emozionatzea. Emozionatuta nengoen asteartean. Batetik udal-liburutegi berri bat ezagutzeko aukera izan nuelako; herri berrietara hurbiltzen garen kanpotarrok (eta baita bertan bizi direnek ere) herriko gune publikoak ezagutu eta erabiliz, herria gureago sentitzen dugula uste dut. Bestetik, lehendik ezagutzen nituenak gertuago sentitzeko eta ezagutzen ez nituenak ezagutzeko aukera ematen digulako halako talde batek.

Asteartean bertan Mikel Alvira idazle iruindarrari irakurri nion elkarrizketa batean; berari istorioak kontatzea baino gehiago interesatzen zaiola emozioak sortzea. Irakurle taldeak bizikidetza omen dira, hori Luis Arizaletari ikasi diot. Eta bizikidetza emozioak partekatzea, entzutea, elkar aberastea denez, emozionatuta nago liburuek sorraraziko dizkiguten haserreak, pozak, tristurak, harridura uneak, ustekabeak, beldurrak, irribarreak, malkoak... elkarri eman eta elkarri hartuko dizkiogulako.

Irakurle taldea martxan dago... eta zuk ere gurekin batera bidea egin nahi baduzu... Urtarrilaren erdialdera arte Alberto Ladron Arana idazle iruindarraren "Ahaztuen mendekua" irakurriko dugu. Zuk ere liburua irakurri nahi baduzu, eta liburuarekiko zure barne-sentipenak gurekin partekatu nahi badituzu, txoko birtualean (http://irakurzizur.blogspot.com) ere topatuko gaituzu!

ASTEARTEA ETA HAMAHIRU

2011-12-13T17:16:00.002+01:00

Bitxia da zebrabide baten erdiankatu beltz bat ikustea. Badirudi katu berak itxura ezberdina hartzen duelaarrasto zurien gainean edo errepide belztuaren gainean dagoenean. Arrastozurien gainean, katu beltza izan daiteke zulo bat; errepide belztuaren gaineankatu beltza ezerezaren arrastoa da, mugimendurik gabeko isiltasun baten osoantzekoa.

Iratzargailua berandu esnatu dagaur. Hiru minutu. Gehitxo milimetroak erdizka zenbatzen diren goiz baterako.Loa bizkar gainean ibiltzen da halako egunetan. Betazalak makurtzeraino egitendu bultza loaren pisuak. Irratia tarrakataka ari da, ezin trenarentzako geltokilasairik topatu, eta minutuak aurrera doaz eta esne beroak putz egiten ditaurpegian, lentiletan lurruna itsatsiz. Eguna lainotua dator nonbait.

Olio ziztadak sumatu ditutgaltza jantzi berrien gainean. Lau ttantto ilaran, lau ttanttoko irribarreamingaina ateraz. “To, moldatu hadi nahi badun!”. Eta moldatu egin behar. Minutubat erabakitzeko: olio ttanttodun galtzak jantzi edo armairuko azken zokoanaspaldian aspertuta dagoen gonari egin tira. “Ez dun inor konturatuko etatira”… mingaindun irribarre eta guzti banoa korrika eskaileretan behera. Galtzaolioztatuak. Ze arraio, moda berria.

Ona omen da eskaileretan goraeta eskaileretan behera ibiltzea. Ipurdia gogortzeko ariketarik onena. Ez, ezzaizkit berriro eskaileretan gora egiteko gogoarengatik ahaztu institutukogiltzak etxean. Bila hasi behar gainera… nork bota ditu zakarretara? Inorkikusita ere… institutua zakarrontzian! Birziklatzeko ontzian.

Eta hortxe azaldu da, ez da osohandia, baina, buztanaren luzeak handitu egiten dizkio begiak. Bai, buztanarenluzearengatik ditu begi handiak. Hortxe dago, gorputz erdia arrasto zuriarengainean eta gorputz erdia errepide belztuaren gainean duela. Hortxe dago katubeltza. Zulo bat eta ezerezaren arrastoa, biak ditu gorputz erdibanatuan. Etahorrek egiten du beldurgarri, zuloaren erdian ezerezaren arrastoak zintzilikizateak. Katu gizajoa. Eta gizajoa ni goizak hari begira harrapatu nauen hau.

Eta horrelaxe joan da goizainstitutuan. Zulo eta ezerez artean. Fotokopia gaizki eginak; esku arteangaldutako arkatzak… Sagu txiki bat ere ikusi dut korrika pasabidean aurrera etahan, pasabidearen azken muturrean katu beltza.

ITAKA (Felix Eskisabel 2_2011-11-26)

2011-12-13T16:33:00.006+01:00

Lotarako ordua da, kaleko argien nekean nabari da, eta isiltasun errepikatuan. Iluntzen duenean, isiltasuna bikoiztu egiten da, gautxoriak isiltasuna arrantzatzeko ahaleginean ibiltzen dira; arrantza-sareko zuloetatik egiten die, ordea, ihes. Isiltasunak. Umeak egoten dira gautxoriei eta arrantza sareei eta ihesi dabiltzan isiltasunei begira; lotarako orduan leiho ertzera inguratzen diren umeak. Begiak ixten dituzte umeek eta une batez lo hartzen dute. Zutik. Hara norabait begira.

Eta une horretantxe umeak zutik, hara norabait begira lo hartzen duen unean, une horretantxe hasten da ordularia gaua zenbatzen, iluntasun bat eta iluntasun bi. Eta une horretantxe gautxorien arrantza-sareetatik ihesi dabilen isiltasuna ipuinak kontatzen hasten da. Eta une horretantxe, umeak lehenengo zurrunga ttikia egiten duen une horretantxe, badirudi ipuinek oihartzun txikiak egiten dituztela. Eta une horretantxe, iluna ilun-iluna denean, une horretantxe leiho ertzera inguratzen diren ume guztiak entzuten jartzen dira, eta goizeko etorkizunaren irrikan iragana da umeek amesten dutena.

Behin eta bi aldiz. Istorioek, ipuinek eta iraganak azken punturik ez dutelako. Bigarren astez jarraian Ataungo Arrondo auzoko Espilla baserriko Felix Eskisabelekin izan ginen. Entzuteko modukoak kontuak, kantuak eta barre algarak. Entzuteko modukoa astoak eta otsoak elkarri kantatuz izandako elkarrizketa. Entzuteko moduakoa iragana Felixen begietan.

Azaroaren 26ko goizean ezkaratzean zain Mari Karmen Urteaga izan genuen, Patxi Ezkiagak sonata baterako lau nota oparitu zizkigun eta Jonmikel Intsaustik Hitzontzi lehiaketako lehenengo saskia eskuratu zuen. Azken saltoa Katamaloren "Min hau" kantuarekin egin genuen.

Saioa jaitsi eta gorde nahi izanez gero egin klik!

... ur(d)(r)e

2011-12-12T16:46:00.003+01:00

HITZA: URDE

"Baziren bi txerri, Ttip eta Ttup, bi txerri tturrin-tturrin, buztana arin, mutur gorri...". Zenbat kantu ordu Txirri, Mirri eta Txiribitonekin... pentsa, hogei urteren bueltan letra-doinuak ez zaizkit ahaztu... Ostegunean ezagutu nituen Ttip eta Ttup Arrasaten... bi txerri-urde eder, ehun eta berrogei bat kilokoak, biak otzan, begi-urdin eta sinpatikoak. Kantuan aritu ginen elkarrekin (belarri tente-erneek musikarako gaitasun aparta dute), bazkaldu ere gutxi gorabehera elkarrekin egin genuen eta baita argazki rallya ere. Pena... atzo zuten akabera... txerriaren patua, San Martinak pasa ondorenean ere laban artean bukatu beharra... pena...

AFORISMOA: "Zituen zorrak erosi egiten zituen"

Bazen behin zituen zorrak erosten zituen (bizilagun bat?). Zorrak zor izateari uzten zion zor berrien gonapean.
Zulo hutsezko ibiltaria da egun bizilaguna, ingurua betez bere burua zulodun bihurtu duena.

HAIKUA:

"Zerua urrez

janzten den arratsetan

dena da zulo"

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (VIII)

2011-12-02T14:15:00.003+01:00

Batzuetan asteak horrelaxe joaten dira... pisutsu. Eta pisatzen duena izaten da Iruñerriari hozkaka (gosez? zeren gosez?) egon den behelainoa, eta bulegoko aire mugimendurik gabea, eta ordenagailuan pilatutako hitzen nora eza, eta eskumuturreko ordulariaren aurrera joan beharra, eta bileren geldotasuna eta... Batzuetan asteak horrelaxe joaten dira... pisutsu. Eta ostiral iritsi berrian sorbaldak okertu egiten dira pisuaren pisuz eseri eta Mikelen begiradaz oroitzen zarenean... "Irati aurrekoan problemarik ez zenuen jarri eta gaur jarriko duzu?". Eta begirada horrek astearen amaierako azken ahalegina merezi duenez... kontzertuak, antzerkia, ikuskizunak... beste batzuentzat utziko ditugu... gu matematikekin kateatuta geldituko gara... gu, Mikel eta biok bai behintzat...

NOR EGON DA NOREKIN?

-Atzo arratsaldean Xabi kontzertu batera joan zen.
-Gorka Anarekin egon zen.
-Asierrek ez zuen Saioa ikusi.
-Maria zineman egon zen.
-Saioa antzerkia ikustera joan zen.
-Neska bat eta mutil bat zoora joan ziren.
-Josu eta Sara ere kontuan hartu behar ditugu.

... nor egon zen norekin?

... mol gosez...

2011-11-29T07:43:00.005+01:00

HITZA: ZIRIMOLA

... mola, ez, ez da "lo que mola". Badira hitz-kontzeptu batzuk ikasi eta gutxira ahazten direnak (bere garaian ulertu ez genituelako, erabiltzen ez ditugulako...); eta badira hitz-kontzeptuak bere garaian oso ongi ulertu ez arren, eta erabiltzen ez ditugun arren, gogoan iltzatuta gelditzen zaizkigunak. 2000. urteko ikasturtea (batxilergoko lehenengo maila) lauzpabost egun beranduago hasi nuen. Oporrak luzatzeko aukera izanda...

Ez nuen askorik sufritu beranduago hasi izana... Ez nintzen atzerapenaz gehiegi ohartu Kimikako ikasgaiaren txanda iritsi zen arte. Mola gora eta Mola behera. Eta ni begiak txingurritu eta ditxosozko molaren bila. Historiako liburuan aurkitu nuen baten bat, baina, Kimikako mol-ak Historiako Molarekin apenas omen zuen loturarik. Inor zirika ere ibili nuen, irakaslea akaso, eta ziri eta mola artean, ba horixe, zirimola hark, nahaste borraste hartk, hamaika urteren ondoren Kimikako (eta Historiako) Molez oroitzeko balio izan didala. Beste zirimolaren batek, beste haizeteren batek, hitzok eraman eta berriak ekarriko dizkidan arte...

AFORISMOA: Denbora jan ahala gose gehiago sentitu.

Bazen behin gauero-gauero bizilagunaren atepetik loa lapurtzen zuen (bizilagun bat?). Egunero-egunero bost minutu beranduago esnatzeko adina lo-puska lapurtzen zituen. Lo gosez bizi da nonbait.

Aspaldian egun osoa egiten du lo bizilagunak. Eta kontua da... bizilagunaren bizilaguna lo egiteko lo-puskarik gabe gelditu dela.

HAIKUA:
"Hotzikara bizkar
beldurtien mamu
izoztua da"

azaroak 25

2011-11-25T08:00:00.008+01:00

Atsedenaldi bat eta bi atsedenaldi... elkarrekin, elkarlanean...

Hitza: Irati Goikoetxea
Musika: Julen Itxaso (mila esker artista!)

ITAKA (Felix Eskisabel 2011-11-19)

2011-11-22T14:54:00.004+01:00

Euri arrastoen azpian iragan pausoek edalontziak betetzen dituzte. Euria ari du harkaitzarte, haran estu itzalez betean. Bostak eta erdi dira, arratsaldea errepide ertzeko erreka txikietan behera dator.

Atari polita du Espilla baserriak. Ongi-etorriko besarkada askorentzako lekua dago Espilla baserriko atarian. Zain daude. Pili eta Olatz. Atea zabalik dago. Begirada pausoen aurretik iritsi zait sukaldera. Irrika izango da edo urduritasuna edo jolaserako gogoa. Gaur oroitzapenekin egingo dugu jolas eta hitzarekin eta eztarrian trabatutako isiltasunekin.

Bixkor jarri da zutik. Felix naiz esan dit. Eta irribarre egin diot. Eskerrik asko, Felix, aukera eder hau emateagatik. Xabi ere pozik dago aitaren ondoan.

Mahai handiaren bueltan eseri gara Xabi, Pili, Olatz, Joxe eta ni. Felixi begira gaude denok. Begirada polita du Felixek. Umeak dabiltza bizikletan Felixen begietan. Mahaira luzatu du begirada Felixek. Rec. Grabatzen hasi gara. Asko du kontatzeko...

Azaroaren 5ean izan ginen Espilla baserrian. Aspaldiko asmoa genuen. Garai bateko kontuak ezagutu, bildu... garai bateko kontuekin jolas egin... Azaroaren 5ean izan ginen Espilla baserrian. Azaroaren 4aren biharamunean. Laurogeita bi urte bete zituen Felixek azaroaren 4an.

Felix Eskisabel Zurutuza -> Ataun San Martingo Arrondo auzoko Espilla baserrian jaio zen. Mikela, Maria, Daniel apaiza eta Xeperen anaia; Iñaki, Pili, Josu, Mari Lurdes eta Xabiren aita; Inazio eta Felixianaren semea eta Martina Izagirre Imazen senarra.

Felixen hizketaldiarekin gozatzeaz gain, Patxi Ezkiagak oroitzapenak oparitu zizikigun eta Joxe Goikoetxeak Espilla izenaren nondik norakoak azaldu zizkigun eta Joseba Barandiaranek Santutxun jarri gintuen hausnartzen eta Hitzontzirekin ikasi egin genuen eta barre egin genuen... eta azken kantua Mikel Urdangarinekin abestu genuen. Azken disko berrian "Gaur gurutzatu gara" kantuari egin dion moldaketarekin.

Saioa entzun eta jaitsi nahi izanez gero...

http://www.divshare.com/download/16226223-c5d

... bezuza hautagai...

2011-11-21T15:41:00.005+01:00

HITZA: BEZUZA

... paperik gabe... eta kaxarik gabe... eta laxorik gabe... eta eskutitz-oharrik gabe... eta pisurik gabe... eta hausteko beldurrik gabe... eta astintzeko irrikarik gabe... eta disimulozko aurpegirik gabe... esku ahur biluzien sorpresa da neure buruari egitea gustatzen zaidan oparia.

Bezuza (opari) ederragorik... azal hustasunaren askatasunak bostekoa ematen dizun unea.

AFORISMOA: Inbidia sanoa nork asmatu zuen, sendagile frustraturen batek?

Bazen behin bere buruaren sendagile izatea erabaki zuen (bizilagun bat?). Huraxe... bere buruari bisita egiteko asmatu zuen modu bakarra!

Tarteka gaixotu egiten da, eta tarteka gaixotu egiten dela asmatzen dio bere buruari. Tarteka sendatu egiten da eta tarteka sendatu egiten dela asmatzen dio bere buruari.

Pozik bizi da... bere buruaren sendagai bihurtuta.

HAIKUA:

Hautestontzian
garrasiak ugaldu
egiten dira.

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (VII)

2011-11-18T08:21:00.003+01:00

Begiratzen ez diegunean ispiluek zer egiten ote duten darabilt aspaldian buruan. Gutxi begiratzen diot ispiluari; nire buruari pittin bat gehiago. Gertuen lentillak janzterakoan sentitzen dut (neure burua bai, baina, batez ere ispilua); hatsa lapurtzen diogu elkarri (ispiluak eta biok, ez neure buruak eta biok) eskuineko begiari putz eta ezkerrekoari tira egiten diodan bitartean.

Kontu bitxia da ispiluena; euren isiltasunean jasangaitza da batzuetan sortzen duten iskanbila. Lagun batek behin esan zidan, eskua luzatu (besoa da luzatzen duguna, ezta?) eta ispiluaren bestaldean zegoena ukitzera iritsi zela. Ez da sinestekoa. Baina, sinetsi egin nion. Hain ikusi nuen serio eta itsusi (hara bitxikeria... gezurrarekin edertu egiten omen da gizakia...).

- Eta? Zer da ikuttu zenduna?

Ni saiatzeko. Ukitzen. Hangoa (auskalo noraino iristen den ispiluaz bestaldeko hangoa). Eta horretan ari naiz aspaldian. Begiratzen ez diegunetan ispiluek zer egiten ote duten neure baitango erantzunei galdetzen diedan bitartean. Horretan ari naiz aspaldian. Ukitzen. Hangoa nahi eta hemengoa ukitzen. Tontorrik gabeko sudurrak eta putzurik gabeko ahoak eta ilerik gabeko betileak eta titirik gabeko bularrak baino ez baititut ukitzen eskua (zera, besoa) ispilura luzatzen dudanetan.

ISPILUAN DENBORAZ

Hemeretzigarren mendeko urte baten bila nabil. Eta zera dakit: "zenbaki hori ispiluan ikustean lau eta erdi aldiz handiagotuta ikusiko dudala".

Zein da hemeretzigarren mendeko urte hori?

(Hemeretzigarren mendeko historiako garai honetan batekoak makil huts dira, sudur txiki eta sudur handirik gabeko makilak).

ITAKA (Miren Agur Meabe 2011-11-12)

2011-11-17T16:23:00.004+01:00

Ur ontzi batean azal biluziak irrist egiten dio hotzari. Ur ontzi batean begiradak gainezka egiten du begiak urpean bustitzen hasi aurretik; ileak sorbalda gaineetan itotzen dira eta bular-arte ibaitsuan arnasak igeri egiten ikasten duenean, arrainek poesia idazten dute ur ontzietan.

Ur ontzi batean ez dago izterrik, ur ontzi batean ez dago euriterik, ez dago lotarako ipuinik eta galdera ikurrik, dena da basamortu eta dena da isiltasun. Olatuen haizetea entzuten da tarteka, hori baino ez. Ur ontzi batean pentsamendua freskatu bitartean, zuloak banan-banan hotzikarez betetzen dira.

Ur ontzi batean itzalak bustitzen dira, itzal zuriak, eskuetan kabitzen ez diren itzalak, bitsa artean zintzilik gelditzen direnak. Ur ontzietan eskularru zuriz janzten dira eskuak, bitsa eskuetan itsasten denean, elurrak hasten baitu ur ontzietako basamortuetan.

Miren Agur Meabe -> Itsaslabarreko etxearen ondoan eraiki zuen itsasargia, hitz bat eta bi hitz pilatuz. Urtebete egin zuen itsasargian, zazpi orduz azalaren kodeak mozorrotzen, maitasuna zer izan daitekeen bere buruari galdezka. Hondartza maite du udazkenean, eta idaztea bitsa eskuetan hartuta. Eta poesia, poesia eta ipuinak, ipuinak eta irudimena, irudimena eta bizitza. Liburu bat idazten duenean, bere bizitza idazten duelako. Azaroaren 12ko Itaka saioa Lekeition kokatu genuen, itsasaldean, Miren Agur Meaberen ondoan.

Eta Patxi Ezkiagarekin poesiari eta Joxe Goikoetxearekin lastobalari eta Edurne Huesarekin naturaren imitazioari eta Garazi Arrula eta Amaia Larrañagarekin Hitzontziri egin genien koxk!

Larunbatekoa ere gozoa... entzun, jaitsi eta gorde nahi izanez gero...

http://www.divshare.com/download/16197247-57d

UDAZKENA

2011-11-16T18:34:00.006+01:00

Udazkenean arrats gosez ibiltzen dira goiz zorriak,
eguerdiak hanka-puntetan
eta gauak pauso eta erdika.

Soildutako begiradekin
egunsentiak saretzen ditu udazkenak.

Kaleak gehiago pisatzen du
udazkenean,
bost tona haize metro karratuko...

... horregatik egiten du lainoak basoartera,
eta orbelen hotzak,
eta jolaserako gogoak,
eta...
zer dago han orbel artean ezkutaturik?

Udazkena ezkutaleku bikaina da.

ITAKA (Koldo Zubeldia_2011-11-5)

2011-11-15T07:52:00.007+01:00

Poetak galdetzen du... nora zoaz?
Itsasadarretan oinez egin nahiko luke aurrera,
zerbaiti eskua emanda...
zozo beltzen bati, adibidez.

Zuhaitzaren enborpean erreka uholdeka dator...
eta poetak eskuak hotz ditu,
ur ertzean izotz pusketa bi.

Poetak galdetzen du... nora zoaz?
eta errekak tarteka atzera begiratzen dio...
nirekin etorri nahi duzu? esaten dio,
urak zirt eta urak zirt egiten du.

Poetak begirada ito du...
pentsatuz... hori dela aurrera egiteko modu bakarra.
Begirada izoztu bitartean
eutsiko dio bideari...
itsasadarretan oinez egin nahiko luke aurrera,
baina, enborpetik,
zozoaren ondoan egon nahi baitu,
eta zozoak ez daki igerian.

Koldo Zubeldia -> goizeko ordu txikietan pizten duena bonbilla, Zaldibiko mutila, abila, umila... aldamenean gustura hartzen duena Irati neskatila ;-)

Keinu jostalari batekin ekin genion solasari. Solas-lagun Koldo Zubeldia zaldibiar poeta izan genuen azaroaren 5ean. Gozo, patxadan, elkarri begira poesia biluztu genuen. Eta poesiak bizitzari egiten dionez tira... bizitzari biluztu genion goiza. Elkarri begira, elkarrekin.

Saioa entzun nahi izanez gero... egin klik! Jaitsi eta gorde nahi izanez gero...

http://www.divshare.com/download/16172415-9bf

... pot aterik gabeko isiltasunei...

2011-11-14T16:16:00.004+01:00

HITZA: POT

Pot(t) egin zuen mutilak ezpain haien gozotasunari ihes egin nahian korrika hasi zenean. Erle baten eztenak koxk egin ziola ohartu zen, pot haren eztitasunak azukrea uholdeka itsatsi zionean. Bihotz tantaka bizi da ordutik...

Muxuak erori egiten zaizkio odol-bideetan behera... emandako pot guztiak urkatu egingo lituzke korrikaldi bat gehiago arnasari oparitzeagatik.

AFORISMOA: "Esan nahi eta esan gabe utzitako guztiek barrua bete ez, hustu egiten dute"

Bazen behin isiltasunaz maitemindu zen (bizilagun bat?). Maitasun eskutitzak idazten zizkion mututasunaren itzalari eta bueltan jasotzen zituen oihartzun guztiekin lore sortak egiten zituen.

Bizilagunaren lorategia hutsik dago aspaldian. Badirudi usainek beste hizketaldi batzuetara egin dutela ihes.

HAIKUA:

"Giltzarik ez dut;
beraz, aterik ere
ez dut izan nahi."

KALEAN

2011-11-09T15:42:00.004+01:00

Horrelakoak kalean gertatzen dira. Demagun... Antsoain (Nafarroa). Demagun... astelehena. Demagun... arratsaldeko zortziak eta erdi. Demagun iluntzeak Irati hortxe harrapatu duela. Kalea horrelakoa da, (g)uneak harrapatu egiten zaitu. Gustatu egiten zait (deitu lotsagabe!), begia bezalaxe belarria ere luzatzea.

Bi mutiko, hamalau urte izango dituzte. Gutxi gorabehera. Hamabost agian? Adingabeak direla ziurtasun osoz esango nuke. Boto eskubiderik ez, beraz. Bizikletarekin bat, oinez bestea. Lagunak dirudite. Konfiantza nabari da bien artean. EQUO talde berriak kale kantoian ipini dituen informazio-mahaien ondotik pasa dira, sagarrak eta informazioa banatzen ari dira ibiltariei. Informaziorik ez, sagar bana hartu dute bi mutikoek; hozka egin die etorkizunari. Bost pausoren bueltan Ezkerra-Izquierda alderdiko zinegotzi baten etxepetik pasa dira bi mutikoak, atarian argi txiki bat eta ondoan kartel bat dagoela ikusi dute. Amaiur... como el pueblo de Baztán! Esan dio batak besteari. Besteak aurpegiera okertu dio, ez dakiela Amaiur non dagoen esan nahi dio. Baina, lotsatu egin da. Eta hortik aurreragokoa... poltsikoan gorde dut:

- ¿Tú vas a votar?
- No lo sé, tal vez sí...
- ¿Tú de que eres... de Rubalcaba o de Rajoy?
- Yo de Rubalcaba...
- Ah. ¿Sabes? Todos los presidentes son malos...
- Ya...
- ¿Entonces?
- Psssssssssss... yo de Rubalcaba...
- ...

Bi pauso eman ditut aurrera. Elkarrizketari eutsi nahi diot. Baina, badoaz... lastima. Lepoa luzatu dut, baina...

"No quiero que te besen otros labios..." tupustean adineko gizon batekin gurutzatu naiz... kantari doa... eta zalantzak kalean harrapatu nau... bi mutikoen atzetik edo gizonaren atzetik... nori jarraitu zalantza egin dut... eta badoaz... lastima...

Amaiurren kartelari begiratu diot Izquierda-Ezkerrako zinegotziaren zain nagoen bitartean. Kalean harrapatu nau EQUOko kideak. Entzun egin diot. Eta hozka egin diot sagarrari... eta etorkizunari. Bi "handiren" artean "txiki" asko dago. Han doaz mutikoak... konturatu ote dira?

ITAKA (Fermin Etxegoien 2011-10-29)

2011-11-08T17:12:00.006+01:00

Errepideko asfalto hotzean barraskilo bat urrutian datorren barraskilo handiago bati begira. Euri egin berritan bi adar tenteekin agur egiten dio barraskiloak barraskilo handiagoari. Badirudi zain dagoela, bizkar gainean daraman etxea beteko dion norbaiten esperoan. Sukalde hotzeko paretetan zintzilik begirada distiraz beteak jarriko lituzke. Ohe gainean pentsamendu ibiltariak eta komuneko ispiluan bi esku, umezurtz gelditu zaion besarkadaren berogailu.

Egunetik egunera pittin bat gehiago hustutzen zaio barraskiloari gainean daraman etxea. Ia sentitu ere ez du egiten. Eta bitxia da sentsazioa. Hutsuneak gero eta gehiago pisatzen baitio. Lehen etzanda ematen zituen pausoak, orain makurtuta egiten du aurrera. Eta begira jarraitzen du, aurrean duen barraskilo handiagoari begira, harrituta. Barraskilo hanidaren handitasunak harritu egin du. Begirada distiraz beteak eta pentsamendu ibiltariak eta eskuak ehunka eta milioika izango dituela pentsatu du barraskiloak eta bana eskatuko dizkiola. Mesedez eta arren.

Barraskiloak ez daki, ordea, aurrean duen barraskilo handia autokarabana bat baino ez dela. Eta autokarabanetan begirada distiraz beteak eta pentsamendu ibiltariak eta eskuak soberan ez eta faltan izaten direla...

Errepideko asfalto hotzean barraskilo bat urrutian datorren autokarabana bati begira. Euri egin berritan bi adar tenteekin agur egiten dio barraskiloak autokarabanari.

Fermin Etxegoien -> Neurona izanik, ez dakit zeurona izan ote daitekeen. Lau neuronako autokarabanak ez dakit gurpilik behar izaten ote duen. Ekaitzek perfekzioaz askorik dakiten ere ez dakit... Kalakan aritu gaitezke neuronaz eta zeuronaz, autokarabanez eta ekaitz perfektuez... Ferminekin... oñatiar bilbotartuarekin... idazlea da, eta irrati esataria, eta gidoilaria... Femin Etxegoien.

Honatx urriaren 29an elkarrekin Itakan izan genuen solasaldia.

Ferminez gain, Joxe Mari Gabiriak ere uso artean bisita egin zigun:

Joxeren esku artera txoriak mokoan "aro" hitza hartuta egin zuen salto:

Eta hitz ontzia betez, Hitzontzirekin jolasean ere ibili ginen, Iñaki Etxeberria lagun hartuta:

Eta azken kantua... Mikel, Uxue eta Eñautekin, Markez, Alberdi eta Elorrietarekin batera abestu genuen:

Gaur urriaren 29ko saioa pusketaka, pastela zatika ere gozagarri izaten delako, zatika ere aho-bete daitekeelako.

...gezurren xuxurla urre bila...

2011-11-07T16:32:00.001+01:00

HITZA: BAHE

Irudikatu ume garaiko jolas-parkeko txirrista gorri hura (ipurdikoez gogoratu beharrik ez dago). Irudikatu txirrista horren tamaina mikroskopikoa (eta ipurdikoak hartzen zituen ipurdi eder hura txikitu neurri berean). Eta irudikatu zu zoazela txirristan behera (zu, zure beldur, zure tximeleta, zure eztarri neurri gabe zabalduarekin). Txuloan barrura (edo behera, edo bestaldera, edo hara norabait) bultza egin dizu zerbaitek (edo norbaitek, edo gogoak, edo beharrak) eta zure auskalo zer (hori) bestaldean gelditu da (kanpoan, gora, edo han nonbait). Ba horixe da bahea... "zerbait" "nonbait" "egonarazten" duena.

AFORISMOA: Egia hanka motzak gezurra makulu

Bazen behin egiaren ahotan gezurra marrazten ikasi zuen (bizilagun bat?). Marrazki abstraktuak zirela haiek errepikatzen zuen behin eta berriz: hiru arrasto beltz eta erdian ezpain itxurako txalupa baten itzala.

Txalupa egunero hondoratzen omen da itsaso beltzean...

Gezurraren ahotan egia marrazten ikasten duen egunean itsasoa izango da txalupan hondoratuko dena. Itzal itxurako ezpainek irribarre egingo dute orduan.

HAIKUA

Ez egin oihu,
xuxurlaren indarrak
lehertuko zaitu.

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (VI)

2011-11-04T13:49:00.003+01:00

Ehun biztanleko herri batean ehun gari-poltsa banatu dira; gizon bakoitzari hiru gari-poltsa eman zaizkio, emakume bakoitzari bi eta umeei gari-poltsa erdia (nor ote da banatzaile lotsagabea! Muturra behar da gero...). Zenbat gizon, emakume eta ume daude herrian?

Hara bi lotsagabe! Gari-banatzailea eta problema aurkezten ari dena... bai... emaitza zehaztuko badugu... daturen bat gehiago behar dugu, ezta?

Demagun herrian gaudela (bai, bai, imajinatu garaia eta jenzkera eta tripa zorrien doinua...) eta herri sarreran nekazari batekin eta adin txikiko bere semetxoarekin topo egiten dugula.

- Zurea al da ume hau? - galdera egiten duena zu zara...
- Bai, seme-alabetan txikiena da.
- Zenbat urte dituzu, txiki? - zuk txikiari.
- Anai-arrebak bezainbeste.
- Eta zenbat anai-arreba dituzu?
- Herriko gainerako umeek bezainbeste.

Ume egoskorra (hori zuk zeure buruari esan diozuna)... aitari galdetzea onena...

- Zenbat ume daude herri honetan? - zuk nekazariari.
- Ez nuke zehatz esaten asmatuko... baina, umezurtzik ez dago, ume bazterturik ere ez eta gurasorik gaberik ere ez dago, guztiek dute euren aita eta ama.

Pittin bat lasaitu zaitu erantzunak... baina, ez askorik... galderak hor jarraitzen du zintzilik eta ez omen dago kontatzeko besterik...

Zenbat gizon, emakume eta ume daude herrian?

Larunbat goizetan... Txindoki ikasgai...

2011-11-03T07:44:00.020+01:00

Larunbat goizetan lo egin daiteke, eta lo egin ondoren (ondoren horrek zenbateko luzera du?) aste osoan egin gabeko ohea egiten pasa goiza (zenbat denbora behar da bost egunez egin gabeko ohea egiteko? Egunen joanak izaren zimurrak fosldu egiten ditu?). Larunbat goiza ohe ondoko hauts pinportei putz eginez igaro daiteke, ezkutatu gabeko itzal mamutiarrekin jolasean. Larunbat goizak egutegia birrantolatzeko izan daitezke, aste buruko buru gabekeriei izena jartzeko.

Edo... ... edo larunbat goizetan...

... Goierriko herri txokoak ezagutuz Geografia landu daiteke...

... edo belar artean zorrotz (jaio? Harriak jaio egiten dira?) jaiotako harriak hizpide Geologiaz hitz egin daiteke...

... edo inurri ikusezinen bila Biologia errepasa daiteke...

... edo nekearen eta ahaleginaren arteko ezberdintasunen inguruan Filosofiaz jardun daiteke...

... edo Gaztelu mendiko azken konkista garaia Historia tarteko ezagutu daiteke...

... edo artaldea eta artaldak eman dezakeen esne kantitatea eta esne kantitatearekin egin daitekeen gazta kopurua eta gazta salmentarekin lor daitekeen etekina kalkulatzeko Matematika erabil daiteke...

... edo pentsatu, harremanak estutu, irribarre egin (algarak zirela haiek? Tira, algara egin, orduan...), ipurdikoak hartu, hitzordu berriak prestatu, txisteak kontatu.... daitezke... Adibidez, Txindokin, adibidez... guraso, ikasle eta irakasleekin... adibidez, gozamena ikasgai, ikasbide, ikasteko arrazoi bihurtzen zaigun larunbat goizetan.

Nahiz ta haseran Txindoki gaina

ikusten genuen urrun,
oso gustura igo garela
argazkietan ezagun,
"Zizur aldetik" etorri gara
taldean hamalau lagun,
zorion egun ederra Asier,
zurekin pasa dezagun,
ea hurrengo urtean ere
mendian ospatzen dugun.

7.000.000 - 1

2011-11-01T11:29:00.004+01:00

Eragiketa bera egin eta hiru emaitza ezberdin atera zaizkit:

a) 7.000.000 -1 = 6.999.999
b) 7.000.000 -1 = 7.111.111
c) 7.000.000 -1 = heriotz jaio berria = bizitzaren absurdoa= zer egiten dugu hemen?

Eta orain komeriak! Bizitza matematika zela (edo matematika bizitza zela esan zenidan?) esan zenidanean, ez zenidan heriotzaz hitz egin. "Irati, ez ahaztu sekula matematikaren zehaztasunaz" bota (bai, horrelako esaldiak bota egiten dira... paperezko bolatxoak zakarrontzira botatzen diren modu bertsuan) zenidan gainera ikusi zintudan azken egunean; fakultateko atzeko atetik atera ginen, nora gindoazen oso ongi jakin gabe.

Eta orain bizitzarekin topo egiten ez dudanetan, saiatzen naiz ez ahazteaz gogoratzen. Horregatik joaten zaizkit zehaztasun guztiak hankaz gora... eta non ote zabiltzan galdetzen diot neure buruari, matematikaren itzal... bizitzaren heriotz bihurtu ote zinen... Zazpi milioi galdera jarriko nizkizuke pentsamendu pinportetan zintzilik eta Filipinetara joateko eskatuko nizuke; bizitza matematika bada (bai?), harako bideak bakarra beharko lukeelako izan.

Ez galdetu zergatik, baina, bat (eta bakarra, zehaztasunez) aukeratzekotan nik b) erantzunari helduko diot. Eta ez galdetu zergatik, baina... beldurra ematen dit, b) aukeratzeak baino beste biak aukeratu ezinak.

ingumei izarrak

2011-10-31T21:23:00.005+01:00

HITZA: INGUMA

Ametsak zauria duenean, gaiztotu egiten da... sendatu ezean, noski! Iratxo txikiek zurrupa irrist egiten dute amets gaiztotuan kilima sorginduen artean tximeletak azalduko diren esperantzan.

Amets zintzoetan ingumak dira zurrupa irrist egiten dutenak... eta loaldiak hegan ibiltzen dira udaberritik udaberrira goizak orduz kanpoko egutegietan zintzilikatuz.

Hogeita bost orduko egunetan tximeletak eta iratxoak eta ametsak burukietan korapilatzen dira.

AFORISMOA: "Gau oskarbietan espaziorik gabe gelditzen dira izarrak"

Bazen behin errezel artean izarrak itsasten zituen (bizilagun bat?). Izar artean bideak marraztu eta bideari pausoak izozten zizkion.

Izotzak jan egiten du espazioa eta jandako espazioak nahiko lan izaten du urtutako argia itzaltzen. Badira sekula iluntzen ez diren gauak.

Bizilagunak errezelen atzean ezkutuan izaten duen linternarengatik akaso...

HAIKUA:

"Heriotz minez
bizitza sendatzeko
egin zuen lo".

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (V)

2011-10-28T13:24:00.005+02:00

Beti pentsatu izan dut orriak eta orriak (orriak eta orriak eta orriak eta orriak, bai, bai, eta orriak, eta orriak...) mahai gainean pilatzen zaizkidanean, azpian gelditzen diren orriak ito egiten direla. Eta orriak itotzen direnean, mahaiak itsaso bihurtzen direla, eta mahaiak itsaso bihurtzen direnean, marrazo artean igeri egiten ikasten dugula. Eta marrazo artean igeri egitea da... ihes egiten asmatzea.

Ba, horixe! Atzo ihes egin nuela... marrazo artetik lehoi artera. Eta orriak eta orriak pilatu ordez, emozioak, eskuak, irribarreak, protestak, ogitartekoak, txistu hotsak, algarak, pozak, buru txikiak, begi handiagoak... pilatzen ikasi nuela. Golak pilatzeko astia ere hartu nuen atzo. Hiru eta huts. Bederatzi urte nituela San Mamesen bizitakoari atzo gaueko sentipenak pilatu nizkion. Mundiala izan zen!

Kontua da gaur goizean marrazo artera itzuli naizenean, mahai gaineko orri zuriak zuri-gorrituta ikusi ditudala. Eta txukun. Pilatuta, baina, txukun. Marrazoak eta lehoiak elkarrekin igerian ikusi ditut nire mahai gaineko itsasoan.

PILAKETAK

Hiru menditxo egin ditugu pilatutako orriekin. 11, 7 eta 6 orriko pilak. Multzo batetik bestera orriak pasa ditzakegu, baina, betiere ondoko araua errespetatuz: multzo batera une horretan multzo horretan dagoen orri kopurua soilik pasa daiteke; eta pasatako orriek multzo bakar batetik hartutakoak izan behar dute.

Orri kopuru berdina duten hiru multzo berdin lortu nahi ditugu... zein da hori lortzeko egin beharko dugun mugimendu kopururik txikiena?

Zer? Daturen bat falta dela? A, bai! -Aupa Athletic! :-P

ITAKA (Josu Waliño_2011-10-22)

2011-10-26T16:16:00.003+02:00

Txikitasuna ezkutaleku handi bat da; ezkutaleku horretan bi hitz eta erdi kabitzen dira, ezkutaleku hori ez du sekula inork aurkitu... bila jende asko dabil, baina... hain da txikia...

Askok pentsa dezaketen arren, txikitasuna ez da puntu ilun bat, ez da ezerezaren loaldia, ez da zurrunbilo korapilatu bat. Txikitasuna hemen hasten da, eta hemen bukatzen. Eta hemen da... espazio lauso bat, bi hitz eta erdirako tokia duen dantzaleku bat.

Txikitasuna dantzari ona da, txikitasuna da itzalik handienak mugitzeko gai den indar bakarra.

Josu Waliño -> Izarren artzainak topatu zituen bederatzi ateak, hontza lepoko minez zegoen goiz batean. Heriotzaren beldur zen hontza; horregatik igarotzen zuen esna gau osoa, iluntasunari ulu egiten zion bakoitzean heriotzari putz egiten ziola sinetsita. Gau hartan ere esna zegoen, Jonek hortza galdu zuen gauean, hontza izan zen hortz galdua aurkitu zuena bederatzi ateetako baten atzean, artzainak zaintzen zituen izarretako baten ondoan.

Hortzekin, hontzekin, heriotzarekin, ateekin jolas egiten duen idazlea, zumaiarra. Larunbatean etxeko labea erakutsi ziguna, pastel gosez mikroipuinak ahoratu zizkiguna.

Patxi Ezkiaga olerkiarekin, Jexux Mari Mendizabal gezurretako egikin, Joxe Goikoetxea bake, egia eta jostunekin, Josu Waliño mikroipuinekin eta Ekaitz Goikoetxea Hitzontzirekin mahai inguratu zitzaizkigun. Mila esker kuadrilla!

Saioari amaiera 7 Eskale taldearen Kaixo, amatxo kantuarekin eman genion.

... eskerrik asko Hitzontzi lehiaketako lehen astean parte hartu duzuen guztioi ere! a,e,i,o,u bost bokalak barne dituzten hitzen bila ibili gara eta honatx zuengandik jaso ditugun adibideetako batzuk: euriborra, menopausia, eskupilota, autodeterminazio, autogestio, autoerotismo, automedikazio, eroankortasun, erlatibotasun, aurrerakoi, autoritate, aireportu, mandoeuli, errekuperazio, ebaluazio, lehiakortasun, erlojugilea, soinujolea, eukalipto, euritako, eriauto, autobide, hipotenusa...

Aste honetako ariketaren argibideak hortxe dituzue, hortxe, ezkerraldean...

Larunbateko saioa jaitsi eta gorde nahi izanez gero... http://www.divshare.com/download/16041879-ea5

oinak txalo bide

2011-10-24T17:15:00.007+02:00

HITZA: HINKI-HANKA

Zenbat? Zortzi milimetro? Zentimetro baten milimetro erdia (?¿)? Zenbatekoa da zalantzarako tarterik uzten ez duen soka baten gerri buelta? Zenbatekoa da soka horren gerri bueltaren gainean zalantzak zutik iraungo duen denbora tartea? Zalantzak oinak lurrean eta burua airean izateko gaitasunik badu? Eta oinek hinki eta oinek hanka eginez gero, hinki-hanka (dudan) dagoen zalantzak zenbateko aukera du burua lurrean eta oinak airean... zintzilik ez gelditzeko?

AFORISMOA: "Txalo artean harrapatu du isiltasuna"

Bazen behin baso barne zarata hotsez beteetan inguruari txalo eginez ibiltzen zen (bizilagun bat?).

Birigarroak zer kantatuko... txaloz luzatzen zion kanturako gonbita...
Sugeak zer narrastuko... txaloz egiten zion bide arrastoetara bultza...
Kattagorriak zer dantzatuko... txaloz eskaintzen zion melodia gozoen musika...

Goiz hartan isiltasuna harrapatu zuen zuhaitz artean ezkutaleku bila. Txalo jo zuen bizilagunak, isiltasunak ezkutaleurik onena esku ahurren artean topatuko zuela konturatu gabe. Geroztik... isiltasunak dira bizilagunak txalotzen dituenak.

HAIKUA

Udazkenean
hostogabetzen dira
biluztasunak.

...eta.

2011-10-21T14:50:00.001+02:00

Autoan harrapatu ninduen albisteak atzo. Eta negarrez hasi nintzen. Ia nahigabean sentitu nituen malkoak masailetan irristan. Eta bat-batean oroitzapenak busti zitzaizkidan…

Urtebete nuen Yoyes hil zutenean; hiru urterik ez Hipercorreko eztandak inozentzia urratu zidanean; Abaigartik bueltan nintzen, udalekuetatik bueltan, hamabost egun zoriontsu igarotzetik bueltan… autobusean jakin nuen Miguel Ángel Blanco hil zutela. Errepidean erre zitzaidan irribarrea. Zenbat urte nituen? Hamahiru?; bizkarzainarekin ikusi zintudanean, bihotza uzkurtu zitzaidan…; saskibaloiko entrenamendura bidean harrapatu ninduten arratsalde hartako tiro hotsek… Beasainen bi hertzaina hil zituzten… arratsalde hartan, arratsalde hartan ere, Beasaingo plazari arrakalatu nion nire isiltasun arrastoa, nire bake-oihua…

Ia nahigabean sentitu ditut malkoak masailetan irristan. Eta bat-batean oroitzapenak busti zaizkit biktimak gogoan. Azken belaunaldiok tiro hots, eztanda, mehatxu, irain, ezinikusi artean jaio… eta… hazi gara. Gaur elkarbizitza baketsu eta aske batekin egiten dugu amets.

Biharamuna argitsu esnatu da. Hotz egiten du, arnasberritzen ari da eguna, egunberritzen. Izotz ondoko eguzkia bero dator, ordea. Egunak berotuko du, berotuko gaitu. Eguna berotzeko gai izango gara. Pozik nago, oso pozik.

ELKARRI ZIRIKA

2011-10-20T19:13:00.003+02:00

Hamabostean behin ikusten du argia Goierritarra aldizkariak. Tarteka bertan idaztea egokitzen zaigu Ekaitzi eta bioi, gai bat aukeratu eta gai horri tiraka aritzen gara. Hauxe azkeneko aleari egin diogun ekarpena; sormena, politika, ingurumena...:

(Gaur ez iep ta ez aupa, bakiñ, aurreztu beharra zaon!)

Orduete… Orduete, orduete den. Beasaindik Burlatañoko bidea, 79 kilometro. Ordueten DBHko ikaslei ergatiboa eakutsi diezaieken. Ordueten bizitza oson ikasitakoa ahaztu dezaken. Orduete, 8.776 pinporta harea-erloju baten. Orduete, attonan bazkalostetako lokuluxke. Orduete, larrualdi gozo bat, jo aurreko zizka-mizka eta ondoko zigarrotxo ta guzti. Orduete, 27 telefono dei. Ordueten bost urte baño gutxioko 1.000 ume baño gehio hiltzen dittun mundun gosez. Orduete, 1.123 karaktere. Orduete, 107 zortziko txiki. Orduete… Ez, orduete orduete baño gehio den. Orduete (,) orduete asko dittun. Ez al zan iruitzen?

Orduete, iraillekin batea orduete lektibo bat gehio den Iribas jaunak Nafarroko irakasleoi asten sarrazten diuna. Ta gu hasarre. Alperrak gattun, nunbait; alperrik den, bakiñ. Ta gu hasarre, bai, orduete orduete baño gehio baiten gue instituton´e. Orduete, 2,67 irakasle 64ko klaustron. Orduete, 35 zaintza asten. Orduete, liburutegiko taldea. Orduete, genero berdintasunekoa. Orduete, Lotune aldizkarie. Orduete, irakaslen formakuntza. Bai, orduete orduete baño gehio den. Orduete (,) orduete asko dittun. Ez al zan iruitzen?

Hoixe den ba pordepronto ordueteatik gue institutok aurten aurreztuko dona, lau zero Abiadura Haundiko Trenan 8,5 kilometro 42.000.000 euro kostatzen (kosta, bai, balio exkaxa izango baitin) dan herrin. Azala behar din, gero.

Jarduera osagarriri, ez; formakuntzai, ez; sormen bideri, ez; kaliteteri, ez; eskola publikori, ez. Bai, EZkuntza den Nafarroko Gobernuk gue ikaslei eskaintzen diena. EZkuntza, H-ik bae, bai, aurreztu beharra zaon, bakiñ.

Orduete, orduete baño gehio pasa diñat orduetez literatura eitten. Literarioki, filosofikoki. Baño, matematikoki, orduete zenbat denbora den matematikoki?

Ekaitz Goikoetxea

… kronometroa martxan jarri diat…

Aup itz!

Hiri ze eantzun ezin asmau ta ikaslengana jotzea erabaki diat… berrogeita hamabost minutu denboraz hizketan… matematikako klasen. Hasteko erlojuk izkutatzeko eskau zieat, ta begik ixteko gero. Pentsau daikek bai, baten batek galdetu dola… “begik itxita baldin baditteu, zertako izkutau erlojuk?”. Hurrungo klasen tentazioz hitzeingo zieat, bakik, hoi re matematika izango´ek; honuzkeo jabetzen hasita izango ittuk ta… ikasi beharko´itek tentazio bat ta tentazio bat bi tentazio baino dezente gehio diela.

Orduetea poesia hautsi bat omen dek, ta bi kiloko muxu baten izerdi arrastoa… baten bat e ausartu´ek denboran deribatue zulo haundi bat dala esaten ta atzeko parten eseitzen dan mutiko zirikatzailea arnas-hotsak zenbatzen hasi´ek… itto ez danen… Kontue dek beak eman diala bila nenbilen eantzune: orduete ittotasun baten arnasaldie dek.

Ittotzen ai gaittuk bai, ta ez zekiat denborea baino lehen igeri itten ikasiko ote deun. Ez, etzak pentsa beso-hanka parek nola-hala astintzen ditteula ta salbu geanik. Igeri ittek zerbait koplikatugoa izan behar dik. Errekak uhertuta zetozek, arre. Ta horretxek ematen ziak bildurrik haundina, gardentasun ezak. Etzigutek (haik) erakutsi nahi ta ez diau (guk) ikusi nahi. Danok zaku beren. Ta bakik… zaku muturrei korapiloa itten zaionen, ahoa zabaltzek ez dik arnas-hatsa ziurtatzen. Errekak uhertuta zetozek, arre. Ta gizartea so ikusten diat. Ta arre ta so arten…bakik… astoa zer suma!

… kronometroa… ja!

Begik zaaldu ta erlojuk falta… ikasle gizajok! Denborea re lapurtu itten zieau.

Hiru mila seiehun ta bat segundo behar izan dizkiat azken puntue hemen jarri nahi nola erabakitzeko. Erabaki baten neurrie, akaso hoi re izango´ek orduete baten denborea.

Irati Goikoetxea

ITAKA (Mikel Garate_2011-10-15)

2011-10-18T15:31:00.005+02:00

Begiak ixten direnean, argiak bi pauso ematen ditu kanpora. Begiak ixten direnean, barruak irrist egiten du, eta isiltasunak gitarra soketan zintzilik urkatzen du bere burua. Orduan hasten da korrika kanpora emandako bi pausoen distira. Orduan bakarrik, argiak barruari irrist egiten dionean.

Begiak ixten direnean, haize-boladen zurrunbiloa kantu berrien ispilu bihurtzen da. Iluntasunari hozka egiten dioten itzalekin ezkutalekuak sortzen ditugu eta zain egoten gara gure itzalen dantzaldia musikatu artean.

Begiak ixten direnean, entzuten jarri behar. Betileen kirrinka hotsen melodiak barrua abesten ikasi zuela jakin genuen begiak ixteko eskatu zigutenean. Eta entzuten jarri ginen... barruak esateko zuena.

Mikel Garate -> Ametsak ez daki guztion ezagun diren gerrak ahaztea ez dela hain erraza. Zortzi eguneko hotzaldian malkoek su hartzen dute hilotz bihurtu zen trenean. Badator... badator ezezaguna amari lasai egoteko esatera. Istorio korapilatsua izan zitekeen, kantaxumeen magalean goxo-goxo entzuteko aukera dugu, ordea; gitarra eta aho soinua hartu eta kantu bidez gerturatu digu bere barru doinuen musika Mikelek. Kantaxumek diskoa aurkeztu zigun larunbatean Itakan. Eta gitarrari izena asmatu genion... eta aho-soinuari ere bai... eta Japoniaraino joan ginen liburu bila, eta Errealeko kamiseta zaharra jantzi genuen berriro, eta Ruperrekin motorrean Itzurungo hondartzaraino hurbildu ginen...

"Ezkaratze" tarteari ere bigarren urtez heldu diogu, aurtengo zikloari Joseba Barandiaranek eman dio hasiera eta sei astez behin Bilbitik ariko zaigu Bilbo Zaharreko kronikak Goierri aldera ekarri asmoz.

Patxi Ezkiagaren olerki ederrak eman zion hasiera larunbatean saioari eta Joxe Goikoetxearen esku ahurrera astero-astero hurbilduko den txori txikiak kriseilu hitza ekarri zigun.

Zer? A bai! LEHIAKETA! Zuk ere parte hartu nahi duzula? Irakurri ongi, eta zuk ere parte hartu!!!

HITZONTZI SEGURA IRRATIKO ITAKA SAIOKO LEHIAKETA BERRIA

Ikasturte berriarekin batera, lehiaketa berria jarri dugu martxan Itaka literatur saioan. Hitzontzi jarri diogu lehiaketari izena, hitzen ontzia betezea dugu helburu, lehiaketa aitzakiatzat hartu eta entzulea hitzontzi bihurtzea. Euskaraz euskararekin egin nahi dugu jolas eta horretarako astero-astero ariketa berri bat proposatuko diegu irrati entzuleei eta jolastu nahi duten guztiei. Ariketa bakoitzari erantzuteko astebeteko tartea izango du parte-hartzaileak eta ariketaren erantzunak itakasegura@gmail.com helbidera bidali beharko ditu. Halaber, saioan bertan tartetxo bat utziko da erantzuna telefonoz eman nahi dutenentzat.

Sari ederra jarri dugu parte hartzaileen eskura. Asteroko ariketa zuzen egiten dutenen izenak hilabete bukaerako zozketan sartuko ditugu eta irabazleak otar bikaina eskuratuko du: Aikur etxeko bi ezti pote, Bengoetxe baserriko bi txakolin botila, Ondramuño Aramburu anaien gazta bat, Pirritx, Porrotx eta Marimototsen kamiseta bat eta hilabete horretan irratian izan dituzten musikarien eta idazleen liburu eta disko bana.

Urriaren 15ean jarri genuen martxan lehiaketa. Lehenengo zozketa azaroaren bukaeran egingo dugu urriko bi asteotan eta azaroan zuzen erantzungo duten izenen artean. Astero ariketa ezberdina proposatuko dugu. Hauxe larunbata bitartean buruari eragiteko ariketa: a, e, i, o eta u bost bokal ezberdinak dituzten hitzen bila gabiltza. “Erakusleiho” hitza jarri dugu adibidetzat. Astero-astero proposatuko dugun ariketaren berri larunbat goizetan 10:00 etan eta astezken iluntzetan 21:30ean Segura Irratiko Itaka saioan izango duzue, baita iratigoikoetxea.blogspot.com blogean ere. Euskararekin jolasteko aukera polita!

Urriaren 15eko saioa jaitsi eta gorde nahi izanez gero... http://www.divshare.com/download/15975592-a04

...abiadura erretxintzen denean... egin salto!

2011-10-17T16:19:00.005+02:00

HITZA: ERRETXIN(A)

Agure erretxinak pinuaren erretxinean gozatu ditu hatz-puntak. Eta erretxin gozotuak irribarrearen sendagai bihurtzen direla konturatzean... agure erretxinak pinuaren erretxinean gozatu ditu hatz-puntak; berriro. Eskertu dio amonak, nola gainera! errea busti izana.

Agurea erretxin hutsa da, pinuaren erretxinari a itsatsi zaiola eta erretxindu egin da berriro agurea. Amona gaixoa... pinuaren erretxina eskaini beharko dio berriro agure erretxinari. Ez ote da bera ere erretxinduko!

AFORISMOA: "Abiada bizian hil zuen bere burua"

Bazen behin ordulariko orratzen artean korrika ibiltzen zen (bizilagun bat?). Segundo bakoitzean bi minutuko korrikaldia egiten zuen.

Behin gelditzea ahaztu zitzaion eta ordutik segundo erdika bizi da. Orain bai, eta orain ez. Batzuetan damutu egiten da, minutuak bikoiztu egin zaizkio orain eta zahartzaroak ere erdizka egiten dio bisita. Orain hil egin behar izaten du bizirik ez dagoenean.

HAIKUA:

"Pentsamendua
soka saltoan dabil
nekatu gabe"

ITAKA (Basherriak_2011-10-8)

2011-10-15T09:17:00.006+02:00

Erein eta sortzeaz hitz egin zien egun hartan andereño Ixabelek neska-mutilei, landatu eta hazteaz. Mikeli gustatu egin zitzaizkion Ixabeli entzundako kontuak eta etxera pentsamenduari jolaserako gogoa oparituz joan zen. Erein eta sortu; ; landatu eta hazi. Gurasoei ezer kontatzeko astirik hartu gabe etxeko hozkailuan burua sartu eta letxu-hosto, tomate-ale, azenario, azelga eta piper berdez hondartzako jolasetarako erabiltzen zuen ontzitxoa bete zuen. Eta ereiten hasi zen, landatzen, etxeko txoko ezberdinetan. Oheko izarapean tomate-alea sartu zuen, komuneko ispiluaren argitan letxu-hostoa ipini zuen, egongelako alfonbraren azpian azelga hosto zabala utzi zuen eta arreba Maialenen panpin kuttunaren ezpainartean azenarioa jarri zuen. Eta zain egon zen... begira. Eta barazki gehiago landatu zituen eta hazi gehiago erein. Eta zain jarraitu zuen, begira. Eta etxea baratza emankor bihurtu zuen Mikelek. Etxea kolorez jantzi zitzaion, ordura arte ezagutu gabeko aromez. Mikel txikiak larunbatero gonbidatzen du andereño Ixabel etxera. Eta astebete lehenago hozkilutik atera zituen eta etxean zehar erein eta landatzen dituen barazkiak jartzen dizkio bazkaritan. Mikel asko ari da ikasten erein eta landatzeaz, baina, batez ere Mikel asko ari da ikasten sortu eta hazteaz.

Auzolanean osatu genuen irratsaioa pasa den larunbatea, naturaren erritmoan, gelditu eta inguruari patxadan begiratuz. Basherriak proiektuari eman genion eskua, hiru ahotsen oihartzuna baserri, herri, landa eremuetara zabaldu asmoz. Baserria herrira eta herria baserrira laxotuz.

Pedro Alberdi (EHNEko teknikaria), Gorka Martinez (Bergarako taldeko kontsumitzailea) eta Agurtzane Diaz (Bergarako taldeko baserritarra) izan genituen lagun. Ikasi genuena asko, gozatu geneuena izugarri.

Saioa jaitsi eta gorde nahi izanez gero... http://www.divshare.com/download/15948363-c83

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (IV)

2011-10-14T15:03:00.003+02:00

Urpean ematen diren muxuak ez dira sekula lehortzen. Urpean ematen diren muxuak ez dira argazki-makinetan sartzen. Urpean ematen diren muxuek igerian ikasi bitarteko bizi-iraupena izaten dute. Zazpi urterekin eman nuen nire lehenengo urpeko muxua.

Eskolatik kiroldegira joaten ginen igeriketa ikastaroa egitera. Iñigori bururatuko zitzaion jolasa; Joni bestela. Igerilekuaren mutur batetik bestera igeri egin bitartean, mutil kuadrilak urpean itxaroten zion igerian igarotzen zen neska taldeari. Eta alderantziz. Urperatzen, urpean muxu ematen eta ur azaleratzen ikasi genuen. Begiraleak jarritako ariketaren bat ere izan zitekeen... egiten genuena. Esan liteke... uretan baino muxutan itotzen ginela!

UR ERTZEAN JELOSKOR

Urpean ez, baina, ur ertzean daude hiru senar-emazte. Seiek errekaren bestaldera iritsi nahi dute, baina, txalupak aldiko bi pertsona bakarrik eraman ditzake. Senarrak oso (oso-oso-oso-oso-oso... zer ote dago horrenbeste hartzen artean?) jeloskorrak dira... Nola gurutzatuko dute ibaia baldin eta senarra beraiekin egon ezean, emakumeak ezin badira "bereak" ez diren gizon batekin edo birekin gelditu?

Ito gabe ibili eta zuen burua itotzeko arriskuan ikusiz gero, gogoratu urpean beti topatuko duzuela muxu emango dizuen norbait.

UZQUIANO

2011-10-12T21:20:00.004+02:00

Uzquianon (Treviño-Araba muga-mugan) gertatu da. Uzquiano... herri honi ere bakarren batek jarriko zion izena. Egongo da istorioren bat, gazteren baten aitonaren amonaren aitonaren amonak noizbait kontatua... Bazela gizon bat (bai, ziur naiz gizona zela) berea uzkia edo "anoa" ze ote zen zalantza egiten zuena (muga-mugako kontuak? Auskalo!)... eta zalantzak horixe... ipurdian bi zulo egin! ... eta herriari izena jarri!

Uzquianon gertatu da. Arratsaldeko zazpiak laurden gutxi. Guardia Zibilen kontrola aurrean. Abiadura geldotu, intermitenteari eman eta beste hiru auto geldituta zeuden arren, Guardia Zibilaren hatz erakuslearen trazaera jarraituz... Irati eskuinera. Alkoholemia kontrola. Musika itzali, autoa gelditu eta lehiatila behera. Hola, estamos haciendo el control de alcoholemia. Eta nik baietz, lasai, putz egiteko prest nengoela. Has bebido algo? Eta nik... hemos estado en el monte... beber... agua. Eta berak... sí, ya se nota. Eta putz egin beharrik gabe joan gintezkeela lasai. Eta nik irribarretsu agur. Eta berak ere agur erantzun dit. Eta nik irribarretsu aurrera, pentsatuz ea zer ote den nabaritu didana...

Guardia Zibilen egunean... jai egun dotore ahaztezin baten ostean ni haiekin solasean. Pilarika, Hispanitate, Guardia Zibilen eguna... nik neuretzat eman didaten neurrian gozagai hartu dudana. Egutegiko tinta gorriaren azpian zer dagoen aztertzen hasiko banintz (igandeak, santu guztien eguna, amabirjinaren eguna, san Jose, Arantzazu, san Inazio, Santiago, gabonak, aste santua...) jairik gabe geldituko nintzateke. Ez dudalako tinta gorrien atzeko arrazoiaren aitzakian ezer ospatzeko. Nik jai eguna-oporraldia ospatzen dut, nik neure izenean eta nahi dudan moduan. Lanera oso gustura joaten naizen arren, jai egunak ere oso gustura egiten ditudalako neure.

xera zintzilikatuak

2011-10-11T09:38:00.005+02:00

HITZA: XERA

Bi milimetro, eta erdian ur-jauzi bat. Hasperen baten soneto lotua, izerdi izoztuaren su festa. Milimetro bat eta erdi, eta zure begien zoroa, lurrikara ttiki bat zilborrean, amildegiak hegan. Milimetro erdi, neure arnasak ito nau.

Hori baino ez da xera, distantzia baten hustasuna erredura puntuan.

AFORISMOA: " Justizia idatzi zuen tinta gorriz paperaren gainean eta zuriuneak matxinatu zitzaizkion."

Bazen behin etxeko paretetan graffitiak egiten zituen (bizilagun bat?). Ispiluaren aurrean aurkitu zuen behin bere burua eta bere islaren graffitia egin zuen kristal horitzen hasian.

Bizilagunaren etxeko mamuak beldurtu egiten dira ispiluan beren isla ikusten dutenean. Izara zurien gainean justizia da ispiluan islatzen zaiena.

HAIKUA:

Ezerezaren
azken puntu mortua
beti zintzilik.

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (III)

2011-10-07T08:11:00.004+02:00

Aste honetanlagun baten mezua jaso dut. Ea zalantza bat argitzen lagunduko ote nion... eta bai; asmatu duzue! Zalantzak zalantza sortu du... eta zalantza batek zalantza sortzen duenean, pentsamenduak zerbait lehertzen du, zerbait "hala moduzkoa", zerbait pausoa bizkor eman eta geldo ibiltzen dena...

"Agur t´erdi... t´erdi hori agurrarentzat bakarrik izan daiteke? Izan zitekeen muxu t´erdi?" Eta bai; asmatu duzue! Iratik ispiluaren aurrean igaro du astea, muxu eta erdi eman, oparitu edo opa daitekeen erabakitzen. Begiratzearen begiratzeaz ezpainak urratu zaizkit eta "t kakots" zelebre horren moduko urratua atera zait bi ezpainen artean. Galderaren erantzunaren arrastorik ez. Akaso... Pentsamenduak zerbait lehertzen duenean, "hala moduzkoak" sortzen dituelako... akaso... ondoriozta genezake...

muxu t´erdi = bi ezpain urratu

UMEAK PASTEL ARTEAN

Ume bat eta erdik (?¿ bai, muxu t´erdiak existitzen badira, ume eta erdiak ere bai) pastel bat eta erdi jan dute minutu eta erdian. Zenbat umek jango dituzte 60 pastel ordu erdian?

Minutu eta erdi duzue erantzuteko... ja!... on egin eta... muxu t´erdi bana!

INON

2011-10-06T13:00:00.005+02:00

Ondorengoaz ezer gutxi dakigu; aurrekoaz askorik ez. Ez dakit gutxi positibo eta asko negatibo baten artean zenbat jakinduria metro kabitzen diren. Gutxi-asko milimetroren bat. Akaso hori ere ez. Irristada arriskutsuren bat agian.

Ondorengoaz ezer gutxi dakigu. Baliteke atezain bizardun (gizona behar du izan?) baten zeru atarian argiaren konplize, eternitatearen morroi, edota zulo beltzeko arrasto ilun bat gehiago bihurtzea. Baliteke pauso izoztuen bidean (edo ametsen egurrezko hilobietan, edo arrosa baten izerdi tanta arantzatsuetan) kateatuta gelditzea. Baliteke lo hartu eta elefante esnatzea. Baliteke egonean egon beharra izatea... salda beroari putz egin nahi eta geroak su hartzea...

Ondorengoaz ezer gutxi dakigu; aurrekoaz askorik ez. Ondorena heriotzaz mozorrotu genuen. Eta aurrekoa? Askotan galdetu izan diot neure buruari non ote nengoen zuk oinez ibiltzen ikasi zenuen egun hartan.

Imajina dezagun matematika klase bat. Imajina ditzagun 1998an jaiotako hogei gaztetxo. Imajina dezagun Iratik jolaserako gogoa duela, klaseko lehenengo minutu astunak arindu nahi dituela. Imajina dezagun 1994an kokatu nahi duela gaur Iratik kalse hasierako problema. Imajina dezagun Iratik badakiela pentsamenduan amarauntzen zaizkion galdera, zalantza, hausnarketa existentzialei hamahiru urteko gaztetxoek boteprontoan (bai, boteprontoan) naturaltasunez erantzuten diela. Imajina dezagun buruketaren testuingurua kontatzen hasi (demagun amonaren eta Lauraren arteko elkarrizketa 1994an izan zela...) eta Iratik (gaixtoa izan bera, Ionen begi irtenei tira egin nahi...) buruketa zintzilik utzi eta zapla botatzen diela galdera 1998an jaiotako neska-mutilei: "Non zineten zuek 1994an?" Imajina dezagun Ion azti ibili dela, boteprontoan, ziurtasunez ausartu dela erantzuten: INON.

Imajina dezagun Iratik positibo bat jarri diola Ioni. Pentsamendu amaraunduari irribarre zabal bat marrazteagatik. Imajina dezagun ikasordu polita izan dela INON hasi den hori.

Orain badakit non nengoen zuk oinez ibiltzen ikasi zenuen egun hartan. INON. Orain badakit INON egoterik badagoela.

ITAKA (Iñigo Aranbarri_2011-10-1)

2011-10-05T18:56:00.007+02:00

Batzuetan gelditu egin behar da. Egoten ikasi. Batzuetan itsas portuko basamortuei izarrak lapurtzeko astia hartu behar da. Hondar aleei putz egiteko astia. Batzuetan beldurrarekin hitz egin behar da. Aurkitu gabeko giltzekin. Batzuetan inoiz izateari uzten zaio; eta orduan, orduan bakarrik arintzen da zama.

Uste dut olatu artean harrapatu ninduela gogoak, tximista erorien isiltasun mortuari begira. Uste dut argitan lehertu zitzaizkidala ekaitz guztiak, horregatik zuloarena. Zulo bat marraztu diot itsas portuko basamortuari. Izarrak eta hondar aleak sartzen dira zuloan. Baina, batez ere aurkitu gabeko giltzak. Abandonatutako hiru ate ditu zuloak.

Batzuetan gelditu egin behar da. Egoten ikasi. Abandonatutako ateen ondoan.

Iñigo Aranbarri -> Uretan zulo bat egiteko gaitasuna duenak elurretan dortokak marraztuz igarotzen du argiak gaua kateatzen duen unea. Izan dezake koaderno bat eskuetan, batzuetan aski da begiradarekin. Poesia, saiakera, biografiak, nobela... idatzi egiten du, hausnartuz pentsarazi. Azkoitiarra. Lekeition bizi da egun. Larunbateko hitzordua Etxaurin ezarri genuen; Iñigo Aranbarrirekin.

Larunbatean barre egin genuen, ateak zabaldu genituen, elkarri bideak marraztu genizkion... eta gozatu egin genuen. Literaturaz eta abandonuaz eta zamaz eta ihesi dabiltzan poetez aritu ginen hizketan Iñigorekin.

... eta Joxek izadiaz hitz egin zigun eta Ekaitzek poemak eta haikuak errezitatu zizkigun. Azken kantua Anarirekin, Anariren kantuak bizitzeko kantuak direlako...

Saioa jaitsi eta gorde nahi izanez gero... http://www.divshare.com/download/15870944-b74

ezikusiarena egin

2011-10-03T14:23:00.010+02:00

HITZA: SITS

Pipiak jandako egurrezko armairu zaharrean aurkitu ditut sitsak jandako galtza zaharrak! Auskalo norenak diren! Auskalo denborak noiz egin zituen bere! Ezin jakin sits eta bits, hain da bihurria denboraren jolas-nahia...

Ezin jakin sits eta bits (zehatz-mehatz) noiz hasi zen sitsa zorion-bitsetan bere oihal gosea asetzen. On dagiola!

AFORISMOA: "Hamaika ikusteko jaio ginelako galtzen ditugu bizitzak erakutsi nahi dizkigun guztiak".

Bazen behin ikusi gabeak ikusteko irrikaz esku ahurretan bizitza marrazten zuen (bizilagun bat?).

Hamaika marrazkirentzako tokia baino ez zuen lortu eskuen luze-zabaletan.

Marrazki berriak non egin pentsatuz igarotzen du orain eguna, eguna bera marrazki bihur dezakeela konturatu gabe.

HAIKUA:

"Hiru kafe hotz

elkarri errietan
suak hartuta."

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (II)

2011-09-30T07:52:00.006+02:00

Atzo amonaren aurpegiko zimurrak zenbatzen aritu nintzen. Amona Prudentxik begipean ditu batez ere zimurrak. Begizulo errekastoz beteak masaila gaineko hondartzetan txilipurdika ibiltzen diren tokian. Inori ez dizkiot ikusi amonak dituen bezain begizulo ederrak. Igeri egiten dute amonaren begizuloek. Uste dut begietako urdinaren isla direla. Niri gustatu egiten zait amonarengan ito-jolasean aritzea; itotzea eta zimur artean atseden hartzea. Inoiz guztiok sentitu beharko genuke arrain geure burua, besteen itsasoak ezagutzeko besterik ez bada. Mila eta bi zimur ditu amonak. Zimurren zimurrak dira zenbatzen zailenak. Amonak zimurren bilduma egiten du. Nireak ere berarentzat hartzen ditu.

AMONAREN ADINA (eta Laurarena)

Zimurrak denboraren sehaska dira. Eta sehasketan denborak tintilin-tintilinka egiten du kantu. Eta denbora magia da...

Demagun 1994.urtea dela, eta amona Prudentxi eta Laura (demagun amomaren bizilaguna dela) hizketan ari direla... adinaz...

- Zenbat urte dituzu, Laura? -galdetu dio amonak Laurari.
- Jaio nintzen urteko azken bi zifrek adierazten duten adina dut.
- Ez da egia izango! Niri ere gauza bera gertatzen zait!
- Baita zera ere! Zeure buruari urtetxo batzuk kentzea ongi dago, baina... nire adin bera duzula esatea ere, Pruden... - "aurpegi galanta duzu zuk" pentsatu du Laurak.
- Ez ba, urte bakar bat ere ez diot kendu oraingoan neure buruari.

Zenbat urte zituzten Laurak eta amona Prudentxik 1994an?

Erantzun bila

2011-09-29T08:09:00.005+02:00

Umeak galdetzen dio ondoko umeari (umea izan daiteke neska, edo umea izan daiteke gazte heltzen hasia edo umea izan daiteke adinekoa, edo mutila...)... umeak galdetzen dio ondoko umeari:

- Zer da mendia?

Besteak erantzuten dio ea zergatik egiten dizkion horrelako galdera zailak...

- Mendiak nork marrazten ditu?

Besteak erantzuten dio hori margolariren bati galdetu beharko diola, berak zirriborroak baino ez dakiela egiten...

- Eta mendira joaten direnak... zergatik joaten dira mendira?

Besteak erantzuten dio horrelako galderen erantzunak non ezkutatzen diren... eta jokoaren arauak aldatu beharko dituztela...

Aspaldi asmatu zuten jokoa bi umeek. Txandaka-txandaka, egun batean bati egokitzen zaio galderak egitea eta besteari erantzutea. Hurrengoan alderantziz...

Bi umeak (umea izan daiteke neska, edo umea izan daiteke gazte heltzen hasia edo umea izan daiteke adinekoa, edo mutila...) Brinkolan ikusi nituen igandean, Izadi-Zaleak mendi elkarteak antolatutako "Aizkorrin Barrena" mendi martxan. Artzanburu gainean utzitako bertsoa osatzen lagundu zidaten... Goiza bikaina izan zen; uste dut erantzunak ezkutatu eta galderak aurkitu beharrik gabe nahigabe elkarri osatu ziotela erdi josian utzitako elkarrizketa...

Brinkola aldetik abiatuta
Aloña gendun helburu,
baso, erreka, zelai artean...
konturatzerako Duru!
Alderik alde, puntarik punta
besarkatuz Artzanburu,
"Izadi-zale" eskerrik asko
goizak guztia batu du,
zuen aldetik izugarrizko
oparia jaso dugu.

ITAKA (emakumeak-urruzuno-izadi zaleak_2011-9-24)

2011-09-28T17:40:00.005+02:00

Hiru izen + hiru ahots + hiru begirada = oihartzun konpromisoz betea. Hiru izen dira... Belen, Oihane eta Leire. Edo Eraldatzen, Kimetz eta Asmube. Hiru ahots dira... gorria, urdina eta beltza. Hiru mikrofono. Hiru ezpainarte. Hiru begirada dira... urduritasuna, jakin-mina eta ilusioa. Ilusioz egiten dutelako lan Eraldatzen, Kimetz eta Asmube Emakumeen aldeko elkarteetan. Ilusioz eta konpromisoz. Ilusioz, konpromisoz eta parez pare. Ilusioz, konpromisoz, parez pare eta eskua emanda. Aukera berriez, bide berriez, asmo berriez hizketan aritu zitzaizkigun irratian Leire, Oihane eta Belen. Hiru elkarteak ikastaro berri bat martxan jartzera doaz urriaren 3tik aurrera. Denon inplikazioa beharrezkoa denez...

Urruzunotarren "sektako" kide berrietako batek ere kuku egin zigun larunbatean. Eta poesia irakurri genuen eta isiluneak jan genizkion elkarri eta elkar ikusi gabe elkarri begira egoten ikasi genuen. Leirek beti asmatzen duelako zer eta nola egin.

Eta... Aitorrek... ai, Aitorrek... Aitorrek ibilian jarri gintuen 24 ordu lehenago. 30 km + 24 ordu auskalo zenbat giharreko ziztada diren! Aizkorrira luzatu zigun pausoa, Aizkorri gerturatu zigun pausoka.

Eta Ekaitzek poemak errezitatu zizkigun eta haikuak oparitu eta jolaserako tartea ere marraztu zigun. Sorginkeriekin irrintzika aritu zena... Joxe.

Eta azken kantua nitaz galdezka. Ni naizelako erreka zikinen iturri garbiak aurkitu nahi dituen poeta tristea... Eta ni da Xabier, Xabier da Lete, Lete da kantuan jarraitzen duen ahotsa...

Hori guztia... Itakan, larunbatekoan... http://www.divshare.com/download/15824211-571

...argia itzalpean igerian...

2011-09-26T17:05:00.004+02:00

HITZA: KRISEILU

Aste osoan buruan bueltaka ibili dudan galdera... non ezkutatzen da itzaltzen dugun argia? ...edo pittin bat gehiago tira eginez gero... existitzen da itzaltzen den argia?... edo burua pittin bat gehiago estutuz gero... itzalitako argiak beste txokoren bat argitzen du? ... edo argitan pentsatzen jarrita... ilun dagoenean, ez dago argirik?

Irudika nazakezue... oraintxe... argia itzalirik ilunpetan... kriseilu ttiki bat mahai gainean... eta ni... esku ahurra argiaren txikitasunera estutu nahian...

AFORISMOA: "Ibai adarretan zintzilik zuhaitzak"

Bazen behin ibai adarrei helduta igerian ikasi zuen (bizilagun bat?).

Ibai adarrei heltzeari utzi zionetik zuhaitzak eramaten ditu besapean.

Korrontearen kontra ibiltzen da.

HAIKUA:

"Laino arteko
goiz esnatu berriak...
begizulodun"

EGIN APUSTU ZURE BURUARI! (I)

2011-09-23T13:48:00.005+02:00

ZORTZIarekin haurtzarora joango nintzateke. Frontoi hartan oinetakoen lokarriak lotzen ikasi nuen garaira...

Asto haren gainean ibiltzeko gonbita luzatzea ere! Eta nik onartu! "Astoak ziren txiki-txikiak atsoak, berriz, kristonak... nola demontre konpontzen ziren ZAZPI astoren gainean". Ipurdiko minez nabil ordutik... Astoa? Tarteka ikusten dut arrantzaka... amutzat hartu ez nauenean...

Atzo ispilu aurrean jarri eta ile kizkur zelebre hauei SEI itxura hartu nien. Eta zenbatzen hasi nintzen... ehun eta hogeita hamazazpi seiko ditut buruan zintzilik. 822 (kg, g, hg, dag???)-ko pisua daramat gainean...

To, BOSTekoa udazkenari! Hosto eder baten itxura har dezake esku zabal jolasti batek...

Bizilagunak (bizilagunak?) kontatu zidan ... LAUtada hartan liburuak landatu zituztela. Gari sailetan babarrunak jaiotzen dira orain, tomate landareek sagarrak ematen dituzte... liburuen sorginkeriaz oso gutxi zekien, nonbait, bizilagunak...

Eta lasterketa hastera doa HIRU, BI, BAT...

Korrika hasteko prest? Lehenengo lasterketaren helburua bideak aurkitzea. Denok bide berean korrika aritu, ordez, bide berriak ezagutu, helmugan elkartu eta bideen berri elkarri ematea. (Aze korapiloa, ezta? Nabari da uda garaiko atsedenaldia).

Bi hitzetan (edo zortzi hitzetan):

8 7 6 5 4 3 2 1

Batuketak, keneketak, biderketak, zatiketak eta parentesiak erabiliz (eta zenbaki guztiak orden horretan kokatuz) izango gara bide ezberdinetatik 36-ra iristeko gai? Asmoa horixe... erantzun zerrendan ahalik eta erantzun ezberdin gehien lortzea...

ITAKA (Maleta hutsak betez 2011-9-10)

2011-09-20T15:55:00.004+02:00

"Maleta hutsak poesia hautsiez bete daitezke; poesia hautsiekin begiak estal daitezke; estalitako begiekin urrutiko distantzietan hatz markak utz ditzakegu; hatz markekin iragana hilezkor dezakegu; hilezkortutako iraganekin puzzle gozoak sukalda daitezke; puzzle gozoekin denborari haginka egin diezaiokegu; denborari egindako hozkadekin joan egin gaitezke; joaten garenean... poesia hautsiak uzten ditugu bete nahi genituen maletetan."

Estatu Batuen eta Turkiaren artean 1586 hitz kabitzen dira. Poesia handi bat eta bi itzal. Estatu Batuen eta Turkiaren artean larunbat goiz bakarra kabitzen da. Bi ahotsen aierua. Estatu Batuen eta Turkiaren artean Samuel eta Ana elkarri begira egon daitezke, luze, esan nahi duten guztia hustu gabeko maletetan gordez. Estatu Batuen eta Turkiaren artean Irumugarrietako gaina kabitzen da. Oskarren bertsoa. Estatu Batuen eta Turkiaren artean Itakak oihu egiten ikasi zuen irailaren 10ean, isiltasunarekin marrazkiak egiten.

Hitz, kantu, argazki, bertso, irudi, jolas, olerki, istorio... zamatzen ez diren maletetan sar daitekeen guztia. Samuel, Ana, Oskar, Ekaitz eta Joxerekin egindako bidaia... oraindik zuretzako tokitxo bat ere badago. Ondoan eseri nahi izanez gero...

http://www.divshare.com/download/15765049-d24

Lotarako trizikloak

2011-09-19T14:33:00.003+02:00

HITZA: TRIZIKLO

Birekin ezin denean, hirurekin ibili behar! Baina, kletarekin ezin denean, ziklorekin zergatik ibili behar dugun... filologoren baten azalpenak akaso txirrindu gainean jarriko gintuzke.

Kontua da tetra-rekin moldatu ginenok... ez dakigula oso ongi zikloetan edo zikletetan ibili ginen...

Lautik bira egin nuen nik salto eta salto egiten duenak... arriskua eskura (edo ipurdira). 3 handi bat tatuatua gelditu zitzaidan ipurdian txirrinduan ibiltzen ikasi nuen garaian.

AFORISMOA: "Lo-kantak abesten zizkion amak... umea kantarekin gelditzen zen, ama loarekin."

Bazen behin ametsei abestiak idazten zizkien (bizilagun bat?). Gauetan seme jaio berriaren ondoan eseri eta ametsak ezkutatzen zizkion sehaskako izarapean, semeari oparitzen zion amets bakoitza bere buruari lapurtzen ziola konturatu gabe.

Semea gizon ttiki egin da aspaldian eta esna ibiltzen da gau eta egun; ama amonduak (bizilagunak?), berriz, lo igarotzen du eguna (eta gaua). Esna bizirauteko ametsen berririk ez zuen nonbait (bizilagunak?).

HAIKUA:

"Bizitza ito
heriotza arnastu
ahal izateko"

LUBO

2011-09-15T15:50:00.006+02:00

Mahaigainean nituen bi egunkarietako bat utziko al nion galdetu zidan. Horrelaxe hasi zen elkarrizketa. Me dejarás uno de los periódicos? Eta nik baietz, euskaraz idatzia zegoena nik hartuko nuela eta lasai hartzeko bestea.

Bi neska-mutil gazte (bi gizon-emakume?) egongela berean elkar ezagutzen ez dutelako bazkalordua egunkariaren konpainian arintzen. Eta galdera bat nahikoa egunkari beharrik gabe bazkalordu interesgarri bat korapilatzeko.

Ea irakaslea al nintzen, eta nik baietz, bera institutuko garbitzaileen arduraduna zela. Beasaindarra naizela kontatu nion eta astea Txantrean (Iruñean) igarotzen dudala; bera Noainen bizi zela jakin nuen, pero soy de Bulgaria. Eta zast! jakin-mina zirikatu zidan... Hamar urte daramatzala hemen esan zidan eta Beasain eta Olaberri eta Goierriko bazterrak ezagutzen dituela. Greziako mugatik gertu dagoen herri txiki batekoa dela izatez eta bere herriak Leitzaren antza handia duela, mendi aldea, erreka... Ilusioa sumatu nion begietan, bi urte omen daramatza Bulgariara joan gabe. Pero voy mucho a Leitza... zer den herri-mina...

Gazteleraz oso ongi egiten duela esan nion eta berak baietz esan zidan irribarretsu, kalean ikasi duela dakien guztia (eta asko da dakien guztia), entzunez eta eginez. Ea zenbat neurtzen dudan galdetu zidan (ezustean harrapatu ninduen galderak... eserita nengoen... bazkaltzen...) eta nik 1, 80 inguru erantzun nionean, berak ezetz, gehiago behar nuela, berak 1,92 neurtzen duela eta hainbesterainoko alderik ez dagoela bion artean. Irudika dezakezue... elkarren sorbaldak parekatuz bukatu genuen bazkalordua.

Ze izen zuen galdetu nion (kuriositatea...) eta berak Lubo zela izenaren laburdura, y eta h gehitxo zituela tartean izenak bere osotasunean gogoan hartzeko. Y tú? Irati. Bonito nombre. Zurea ere bai, erantzun nion pozik.

Horrelaxe bukatu zen elkarrizketa. Orain lagun berri bat daukat institutuan. Bulgariarra da eta Lubo du izena. Hemendik aurrera bazkalorduak arintzen lagunduko diogu elkarri.

Atzoko egunkaria? Gaur irakurri dut.

ITAKA (Nordia Pérez Altamirano_2011-9-3)

2011-09-14T16:21:00.013+02:00

Begi ttiki ia ikusezinen irribarrea...

"Ilun dago, oso ilun. Begi txiki ia ikusezinek argi ñimiño bat egiten dute amaren barrunbeetako paretetan. Ilun dago, oso ilun. Neskatila bero dago, iluntasuna tapaki gozoegia da, izarape jolasti bat. Inork ez dio agindu jaio behar duenik, inork ez dio esan ilunpe horretan zer egin behar duen ere. Ilun dago, oso ilun. Pentsatzeko ilunegi eta sentitzen hasteko ere ilun ziur aski.

Bat-bateko zerbait izan da izenarena. Bat-batean bururatu zaio izenarena. Ilunaz bestaldean zer egon daitekeen irudikatzen hasi denean. Begi ttikietako argi ñimiñoari tira egin eta amaren barrunbeetako paretetan idatzi du: Irene.

Jaio aurretiko izana sinatzen ari dela dirudi. Jaio ondorengo izana izenak ziurtatuko diola sinetsita. "

Irailaren hiruan irratian izan zen Nordia. Nikaraguarra da Nordia, sei bat urte daramatza Ordizian bizitzen. Gaur arratsaldeko zazpietan Ordiziako Barrena Jauregian aurkeztuko du Irene bere lehen eleberria. Eleberriaz, zorionaz, musikaz, itsasoaz, hangoaz eta hemengoaz... hitz egiteko aukera izan genuen irribarrez marraztu genuen irratsaioan. Esperientzia zoragarria izan zen Nordiarekin partekatu nuena... irratsaioa entzunez, bizi izan nuenaren puska bat jasotzeko modua egiten baduzue... ez da gutxi zuenganatuko duzuena...

Irratsaiorako lotura: http://www.divshare.com/download/15718179-41d

Josu Zabala mendizale bilbotarrarekin ere kontu-kontari mendi-bertso-jolasaz solasean ere aritu ginen... udako azken aldapen atsedena hitzei lotu asmoz...

LURPEKOAK

2011-09-13T15:27:00.005+02:00

HITZA: IXIPU

Ixipu batekin mundua margotu daiteke. Ixipu batekin margotutako munduek begiak esna egiten dute lo. Begiak esna dituztela lo egiten duten munduetan umeak eskuetan ixipuak dituztela ibiltzen dira jolasean.

Umeen hiztegi unibertsalean ez da araurik existitzen. Umeen hiztegi unibertsalak garuneko txokorik koloretsuenean egonean bizirauten du. Bila eta bila nabil, eta ez dut ixipu (isipu?... baina, umeak beti egiten du x eta x) hitza topatzen. Akaso gurea ez da ixipuekin margotutako mundua izango, akaso gure munduak oraindik ez du begiak esna lo egiten ikasi, akaso aspaldi utzi nion ume izateari...

AFORISMOA: "Lur azpian baino hobe lurra azpian."

Bazen behin lurpeko zuloen bilduma egiten zuen (bizilagun bat?). Lurrari hazka egin, hutsuneak poltsikoan gorde eta etxeratzen zenean, lorontzietan landatzen zituen bildutako zuloak.

Landatutako zuloek kimu berriak eman bitartean herioren beldur izaten zen (bizilaguna?). Lurrari kendutako zuloekin zulo berriak lurtzen zituen sentipena izaten zuen. Horixe zen (bizilagunak?) bizitzari husten zion zentzua.

HAIKUA:

"... eta haizea
horma zurrunen kontra
itsu-itsuan..."

Hamaikan Hamaikaz Hamabiarekin

2011-09-12T15:30:00.005+02:00

Gorrotoa sutzen denean,
sua ketzen denean,
keak ihes egiten du...

Ihesbidea isiltzen denean,
isiltasuna zauritzen denean,
zauriak garrasi egiten du...

Garrasia mintzen denean,
mina hausten denean,
hausturak zuloa egiten du...

Zuloa belzten denean,
beltza lainotzen denean,
orduan... orduan... orduan...

...orduan... orduan... orduan...
zergati guztien arrazoi-gosea...
denbora asekaitzaren ispilu...

ISPILUAK HERREN EGITEN DUENEAN... BENITO KANTARI

2011-09-06T14:15:00.004+02:00

ASTEKO HITZA: MIROTZ(A)

Zer da itsasertzean arraun orruen oihartzun bustien hegada askeek sortzen dutena? Zer da luma horien mozorroak negarra ezkutatu nahi duenean, ospatu nahi izaten duena? Zer da kantu baten zirrara... ur arrastoen artean hegan zoazela xuxurlatzen dizuna...?

Zer da Benito kantuan hasten denean, hegoak zabalarazten dizkizuna? Zer da Orioko itsasertza bihozkadaz betetzen duena?

Mirotza hegan, mirotza igerian... eta gu begira, itsaso kresaltsuaren eta zeru haizatuaren artean guk tokia non dugun asmatu nahian...

ASTEKO AFORISMOA: "Ispilua beti begi-zabal, baita guk begiak ixten ditugunean ere... "

Bazen behin begiak itxita ispiluaren aurrean jarri zen (bizilagun bat?)... Begiak itxi, argazki makina eskuetan hartu eta ispilurantz argazkiak ateratzen hasi zen... zer ikusiko... begiak ixtean zer ikusten den jakin nahian edo...

Argazkian ispiluak ikusten zituenak azaldu ziren (zalantza egitea ere!). Orduan jakin zuen (bizilagunak?) ispiluak begiak itxita dagoela ere begi-zabal mantentzen dituela zentzumenak.

Ni ere begira nengoela... hori ez zion ez argazkiak ezta ispiluak ere esan (bizilagunari?).

ASTEKO HAIKUA

"Erabakiak...
erori gabe doaz
beti herrenka"

131

2011-09-01T16:02:00.002+02:00

131... izan zitezkeen gaur goizean emandako muxuak... izan zitezkeen gaur goizean egindako galderak... erantzun beharrekoak... izan zitezkeen gaur goizean entzundako kexak... ikasleengan sumatutako urduritasun arrastoak... izan zitezkeen lanera bidean bide bazterrean zenbatutako opor oroitzapenak...

131... izan zitekeen 13 1 ... edo izan zitekeen batak hogaita hamaikari kontatzen dionaren laburpena. Errazagoa baita batean hogeita hamaikaz hitz egitea, biharamunak bezperari begiratzea.

Eta batak hogeita hamaikari... eskutik izanda... hordagoa botatzea onena! Halakoetan zenbat garbantzu dira poltsikoratzen direnak? Aurtengo lehenengo bost pikuak poltsikoratu nizkion atzo oporretako azken egunari... eta piku potolo-potolo batek bere baitan zenbat garbantzu gorde ditzakeen kalkulatzen hasita... garbantzu mordoska bat poltsikoratu ditudala, aldegia! Neure buruari hordagoa bota eta eutsi! Irailaren 1ean abuztuaren 31ri partida irabazteko modu bakarra... ikasturtea pikuak janez hastea!

Patxintxi bustiak

2011-08-29T11:35:00.005+02:00

Sarak sei urte ditu eta laranja koloreko soineko bat. Bular parean lore txiki bat dauka soinekoak. Titi txikiak ditu Sarak, oso txikiak, ikusi ere ez dira egiten ia. Alexenak ere izan zitezkeen Sararen titiak. Bi patxintxi esaten dio Alexek hondartzara joaten direnean. Eta Sarari ez zaio hori entzutea gustatzen; Sarari ez zaizkio patxintxiak gustatzen.

Alexek zazpi urte ditu eta izugarri maite duen kolore gorriko kamiseta bat. Hartz handi bat dauka kamisetak bizkarrean. Horregatik eramaten du Alexek bizkarra okertuta... berak dio hartzak asko pisatzen duela. Hamabost kilo. Eskolarako prestatzen duen motxilak baino dezente gehiago.

ALEX: Zergatik ari zara negarrez?
SARA: Edalontzia betetzeko gai naizen ikusi nahi nuen...
ALEX: Eta?
SARA: Begiak mindu zaizkit...
ALEX: Eta?
SARA: 1285 malko zenbatu ditut...
ALEX: Eta?
SARA: Edalontziaren hamarrena ere ez dut bete...
ALEX: Eta zenbat da hori?
SARA: Zortzi min eta erdiko zuloa...
ALEX: Eta zulo horrek egarririk asetzen du?
SARA: Zuloak gosearentzako izaten dira...
ALEX: Edan dezaket...
SARA: Zer?
ALEX: Zure min hamarrena...
SARA: ...
ALEX: Badakizu zer, Sara?
SARA: ...
ALEX: Edalontzia betetzeko gai zaren ikusi behar zenuke...
SARA: ...
ALEX: ... baina, irribarrez... irribarrez bete behar zenituzke edalontziak... edalontziek gainezka egin arte...
SARA: Patxintxirik nahi duzu?
ALEX: Hartzarentzako?

PLAZERA...

2011-08-22T21:52:00.014+02:00

Nekearen arrastoei begira egotea...
Infinituak zenbat neur dezakeen kalkulatzea...
Postontzian uzteko bertsoaren oinen bila harkaitz arte urrunetan ibiltzea...

Hodei zurixken artean lo kuluxka bat egin dezakezula sinestea...
Ipurdiaren pisuak non eseria topatzea...
Gainari gainetik begia luzatzea...
Borobildutako bertsoari ahotsa hegan jartzea...

CASTILLO DE ACHER (2390 m)

Infernurako ahoan barna
irrika ezin lasaitu,
basoan gora eguzki printzek
ahalegina dute blaitu,
borrokan gogor saiatu arren,
tontorrak gaitu epaitu,
bihotz begiak aske uzteak
ondorio hori baitu,
guk gaztelua konkistatu ordez,
berak konkistatu gaitu.

Argazkiari argazkia ateratzea...
Behi otzanekin jolasean aritzea...
Mendiaren baitan tximeleta bat bizi dela irudikatzea...
Gorriari berdea margotzea eta zuriari urdina marraztea...

Trikuharripean iratxoak aurkitzea...
Errekastoaren (Aguas Tuertas) bihurrikeriekin liluratuta gelditzea...

Kikerekin batera afaltzea...
Erbiaren begirada ehizatzea...
Izar artean lo egitea ("izar azpian mundua dago izarapean zerua..."Joxerra Gartzia-Imanol Larzabal)...
Gauaren iraupenari hozka egin eta goizak denbora geldiarazten duela sentitzea...

Aldaparen inklinazioa erregela zuzen batekin trazatzea...
Aldapan gora ondoan bultza egiten dizun indarra daramazula sumatzea...
Arnas hotsarekin ezkutaketetan jolastea...

Maitasunari idaztea...
Emakume frantsesak bertsoaren nondik norakoak ulertu dituela ikustea...
Postontzirik topatu ez eta papera harri bihurtzea...

BISAURIN (2670 m)

Gabarditotik gora
indarrei eragin,
higanako bidean
eginaz ahalegink,
harkaitz aldea zuri,
zeru gaina urdin,
behin hi ezagututa
ezer ez duk berdin,
bat-batean bihotzak
salto zidak egin,
seko maiteminduta
utzi nauk Bisaurin!

Pausoa arrastaka eramatea...
Jositako bideari tira egitea...
Bizkarrean bi begi eranstea...

Plazera... Hecho bailaran bi egun eta erdiko egonaldia Joxe eta Ikerrekin konpartitzea...
Plazera... ahaleginarena.

GORBEA

2011-08-07T22:49:00.013+02:00

Gontzal Mendibilen (Gorbeiako Haizea) kantu ederra entzun ondoren irakurtzeko.

Beasaindik Gasteiza

handik Barazarra,

Saltropolen utzita

gure kotxe zaharra,

pinupean jo dugu

Atxuri bizkarra,

Gorbeara bidean

gora ttirri-ttarra,

azkenean loratu

zaigu irriparra,

aukeran handi eta

nabarmen samarra,

zu zara maite dugun

gurutze bakarra.

Bazen behin behor bat lotsaren lotsaz azal sendo marronkaren katamalo masail gorri amapolaz beteak loratzen zitzaizkiona. Gorbeialdeko bizkar belartsuetan bizi zen bi hankako animalia lotsagabeen esku arteko makina dirdaitsuetatik ihesi. Moxal txiki polit batez erditu da aurtengo udan. Eta esnea edaten du ugari moxalak. Esne zuriari tira egiten dio, eta zupa, eta... gorriari ere barrura egiten dio bultza. Konturatu ere egin gabe amaren lotsaz elkatzen ari dela. Dena irristan dator amapolen petalo bustietan behera. Eta ze arraio! Handi eta eder egingo bada lotsatzen ere ikasi egin nahi du. Orain moxala da masailak gorritzen zaizkiona. Eta bi hankako animalia lotsagabe hau hurbildu zaienean horixe da to! oparitu didatena: aurpegi-muturrak ezkutatu eta bi ipur-masail tente, sendo. To, lotsagabeari lotsagabekeriak!

URDABURU

2011-08-07T22:13:00.004+02:00

Tentazioak. Eskua luzatu eta ukitzen ez direnak. Begiz jo eta erakarri ezin dituzunak. Hurbildu eta urruti ihes egiten dutenak. Tentazioak; irudimen amaraunak.

Mendira igo eta itsasora salto egiteko tentazioa. Horixe Urdaburuk (urdearen buruak) eskaintzen duena. Ugaldetxotik gora Hernani eta Goizueta arteko baso lehertu ederretan barrena tontorrak (595 m) itsasaldea da esku ahurrean jartzen diguna. Tentazioa... gorputza esku ahurrean murgiltzekoa.

Urumeako uretan gora
Añarbe abiaburu,
pinu, pago ta haritz artean
ordu ta erdi inguru,
Astigarraga, Hondarribi ta
Donostia buruz buru,
ia seiehun metroko mugan
eder zaude Urdaburu,
zure gainetik itsasoaz ta
mendiaz gozatzen dugu.

IZPIZTE-ORIXOL

2011-08-02T21:52:00.011+02:00

Lehenengo deskribapena zazpi urterekin idatzi nuen. Ganbara batean aurkitutako trapuzko panpinari bi begi eta irribarre bat marraztu nizkion. Hautsak fosilizatutako irribarrea; panpina triste baitzegoen aspaldian. Bakarrik. Jolas artera eramango zuen ume baten esperoan. Ez dut gogoan panpinaren soinekoari eman nion kolorea... izan zitekeen arrosa edo izan zitekeen horia. Sagu txiki bat. Panpinari ondoan jarri nion laguna.

Hogei urteren bueltan, hiztegiari tiraka nabil. "Deskribatu: Hizkuntza edo irudien bidez pertsonak, gauzak tokiak, etab. nolakoak diren adierazi." . Hiztegia hartu eta hitzei tiraka nabil, igandeko sentsazioak deskribatzeko hitz-harien bila. Hitzak pilatu ditzaket: baso, itzal, harkaitz, magia, Iker, sorpresa, begirada, ikuspegi, orbel, zulo, esku, arrasto, ikusgarri... Hariak korapilatzen ez naiz ausartzen. Deskribapen batzuk ez dira paper gainean hilezkortzekoak. Deskribapen batzuk ikusi, bizi eta barru-barruan eramatekoak dira.

Aramaioko Etxaguen auzotik gora Anbotopetik Izpiztera (1057 m) egin genuen bidea. Bertsoa pentsatu eta postontzian sartzeko tartea hartu genuen:

Aramaiotik Etxaguenera
zentzumenak bide eske,
Anboto, Alluitz ta Tellamendi,
Orixol besteak beste,
harkaitz zorrotzak makulu sendo,
pago itzalak gerizpe,
ama lurraren mirakulua
horixe dugu Izpizte,
zerura hurbildu nahi baduzue
hona etorri zaitezte.

Izpiztetik Apaizaren Kobara. 1872. urte inguruan Santa Kruz apaiza ezkutatuta egon zen harkaitz arteko zuloa. Infiniturako balkoia.

Eta handik Orixolera (1127 m). Tontor-gaina ederra, bidea zoragarria.

"Anboto ta Orixol
biak parez pare..."

Zer da, zer da... halako egunetan hasi eta bukatzea nahi izaten ez dena? Ba horixe, zazpi urterekin topatutako trapuzko panpinari kontatu diot igandean bizitakoa. Beregan fosilizatu ditut igandeko sentipenak. Hauts artetik irribarrea sumatu diot panpinari. Benetako irribarrea. Sagurik ez dut ikusi.

LOKIZ

2011-07-31T21:16:00.007+02:00

Eguerdiko ordubatean egin daitezkeenak: ordulariari begiratu, matematikari mingaina atera, berandutxo dela pentsatu, atzoko egunkari irakurri gabeari bistadizo bat bota, bururatutako esaldi ponpoxo hori idatzi, makarroiei igeri egiten irakatsi (elkarri eskua emanda gera ez daitezen), 1100. urtera salto egin Totiren zaldi gainean, etabar, etabar, etabar eta mendira abiatu.

Bai, badakit: ez da mendira joateko oso ordu txukuna (hau da, ordu desordenatua da. Hankaz gorakoa gutxi gorabehera). Baina, halabeharrez (bai, oporretan ere halabeharrak izaten dira) etxetik hamarretan atera eta bertaratzeko aukeran dituzun hiru bideetatik ezjakintasunez (maparen gainean arrasto zuzenik motzena berau zen baina...) luzeena aukeratuz gero, mendipera eguerdiko ordubatean iristeko arriskua duzu. Eta arriskuak bete egiten dira tarteka-tarteka.

Ordulariak ordubatean harrapatu gintuen ostiralean Gastiainen (Lana ibarra Nafarroan, Arabako muga (Kanpezu) urruti ez). Herritarrekin kontutxo batzuk egin, motxilak bizkarreratu, kremaz aurpegi-sorbalda gainak zuritu eta abiatzerako ordubata eta erdiak. Eta gu mendian gora, hankaz gora.

Paraje ederra da Lokiz mendizerrakoa, harkaitz bertikaletan zintzilik irudimena dilindan kartzeko aproposa.

Bi tontor: Arnaba (1255 m) eta Otzamendi (1255 m). Arnabari bertsoa egin eta Otzamendiri (Balkoi ederra dugu/ Otzamendi gaina...) puntua sabeleratu genion:

Bost herrixkako bailara,
paretatzarren zirrara,
Lanaibar ederra zara,
mugarik muga elkar muxuka
Nafarroa ta Araba,
bien zaindari Arnaba,
begien gozagai hara!
Lokiz zoragarria da!

Arratsaldeko zazpietan egin daitezkeenak: ordulariaz ahaztu, matematika poltsikoan sartu, goiz izan daitekeela pentsatu, atzoko egunkariarekin bigarren irakurraldi bat egin, bururatutako esaldi xelebre horrek zentzu handirik ez duela errepikatu buruari, itotako makarroiekin zer egin asmatu, 1123. urteko Nafarroaren lurrak orri zuri batean marraztu, etabar, etabar, etabar eta egunpasa polit bati argazkia atera. Buruz behera.

BIGARREN PLATERAK... eta eman pedalari...

2011-07-29T22:33:00.010+02:00

Bi lehenengo plater jateko aukera izanez gero, zertarako egon bigarrena noiz etorriko zain? Ez, ez naiz bigarren platerak jan zalea.

Liburutegira joan eta buruan zenuen liburu hori egon ez eta... itsu-itsuan eskua apalategian sartu eta... hauxe etxerako. Bai, ezuste asko ederrak izaten dira, baina.... ah! Hortxe arantza... zuk liburu hura nahi zenuen...

Telebista saio bat ikusi nahi eta saioa eskaintzen duen telebista-katea izorratuta... itsu-itsuan hatz-jolas baten ondoren... horixe ikusiko dut... ezuste asko ederrak izaten dira, baina.... ah! Hortxe arantza... zuk saio hura ikusi nahi zenuen...

Bai, harrapatu... mutil horrek harrapatu egin zaitu, inguratu zatzaio (buf! a ze komeriak!) eta... kaka! Edo neska du, edo ez zaitu gustuko, edo... eta itsu-itsuan eskua luzatu diozu... hura ere gizon ederra da... baina.... ah! Hortxe arantza... zuk bestea gogoan...

Ez, ez naiz bigarren platerak jan zalea.

Aste osoan zehar (ejem, hilabete osoan zehar) eguraldia ez da portatu. Gaiztakeriatan ibili gabe bihurrikeria txikiak egin ditu. Hori iruditu zait niri, mendi gainei txapelak jartzeko tentazioz zirika ibili zaidala. Egun bati eta hurrengoari leiho ertzetik tira egiten saiatu naiz. Baina, ezin. Eta nik mendira joan nahi. Baina, mendi gainetan busti gabe ibiltzeko aukerarik ezean... itsu-itsuan eskua luzatu eta... hortxe lagun berria... bizikleta... ezuste asko ederrak izaten dira, baina.... ah! Hortxe arantza... nik mendia nahi...

Lehenengo pedalkada (Ezkiora) tira, bigarrena (Lizarraustira) lotsati, hirugarrena (Otzaurtera) gozo, laugarrena (Altzora) ezti, bosgarrena (Olaberri eta Lazkaomendira) ilusioz, seigarrena (Araitz bailarara) muxuka, zazpigarrena (Gaintza-Larraitz-Bedaiora) maitasunez. Bai, maitemaindu egin naiz. Bizikletarekin. Kilometrotan eta kilometrotan bizikleta lagun egitearekin. Mendate luze bat, bi mendate ertain, aldapa beldurgarriak, herri bat han, 80 kilometro, herri bat harago, ipurdiko mina, pinoi txikia, plater handia... eta eman... eta eman... ezustean maiteminduta.

Portatu da. Eguraldia. Orain bi lehenengo plater ditut. Eta biak jateko aukera izanda zertarako egon bigarrenaren zain?

GOZATU

2011-07-20T21:53:00.004+02:00

Banuen gogoa. Behar nuen. Ase, (z)urrupa. Bete, zupaka. Heldu, pittin bat bortitz, batez ere ezti. Zirrika eta laztanka ibiltzea ongi dago (oso ongi) baina, aho beteko irentsialdia eskura jarriz gero, zergatik atseden hartu? Etzanda nahiz eserita, alboka ere gaizki ez. Arrats iluntzen hasi berrian saltoka-saltoka, leiho ondoko begirada biluziei irribarretsu. Listu bustiko hatzen dantzaldien beharrik gabe azala zuritzen. Irrist egiten du irrikak, irrist egiten dit itzal betileetan korapilatuak. Jolasa da finean. Desioa. Bizioa. Banuen gogoa. Behar nuen. Ase ondorengo sentsazio hau. Gozatu dut. Izugarri.

Izan zitekeen larrujotze bero, sutsu, alimalekoa (harrapatu haut!). Izan zitekeen... azal biluzien leherketa. Banuen gogoa. Behar nuen. Egunotan egin diet hozka Julio Llamazaresen ipuin laburrei, egin diet zirri Miren Agur Meaberen olerkiei, egin diet laztan Eduardo Punseten hausnarketei, baina, banuen gogoa, behar nuen aho beteko irentsialdia neure egiteko. Hiru eguneko asea. Eskerrik asko, Andu!

Anjel Lertxundiren azken eleberria izan dut egunotan esku artean, Alberdania argitaletxeak argitaratu duen "Etxeko hautsa" liburua. Jorge (Gorka) aitari ari zaio, mundutik alde egin gabe mundualditik kanpo dagoen aitari. Hariak, hausnarketek kateatu egin naute... galdera barru zirikatzaileek oporraldia zirikatu. Ez zaik bizitza gustatzen, ala? galdetzen (erasotzen) dio aitak momentu batean semeari. Eta ni hementxe ari naiz bizitza gustuko eginarazten didatenen zerrenda egiten. Zerrendako puntuetako bat: Anjel Lertxundi irakurtzea.

Touché! Harrapatu nauk! Mila esker Andu, gozaldiarengatik!

SASTARRI-AGAUTZ-LEIZADI

2011-07-19T21:11:00.006+02:00

Gustatzen zait ezagutzen dudan hori ezagutzen ez duenari erakustea. Orduko hartan ni han zer dela eta nengoen bergogoratzea. Beti toki berean egon den harri txiki horren azpian zer dagoen begiratzearen parekoa da. Harri ttikiagoak eta lur zatiak eta zorte pixka batekin zizare marronkaren bat azalduko zaizu. Bergogoratzean gogoratzen ez zenituen txikikeria handi horiek. Polita da bergogoratzea, batez ere gogoratze horrek bertaratzeko aukera ematen dizunean, konpainia ezberdinean, urte batzuk gehiago bizkarrean.

Lizarraustitik Lareorako bidea egin eta Errekabeltzen aurrera Aralar aldera joateko ohitura dugu. Aralarri begiratzen ere ikasi egin behar da, ordea, "balkoiak aurkitzen" eta aspaldian buruan kolpeka genuen izenari (Sastarri (989 m), sastarri, sastarri, sastarri) izana oparitzea erabaki genuen pasa den ostiralean. Leku zoragarria da "Ataungo Zirkoaren" ertz harkaiztsua. Bertsoa kantatu, gurekin jolastu nahi duenari puntua utzi ("Ataungo zirkoaren/erdian Sastarri") eta Agautz ("Paradisuak hemen/ Agautz du izena") eta Leizadi gainetara egin genuen salto.

Lizarraustitik Lareoraino
birikak arnas egarriz,
pago artean barneratu naiz
bulkada ikaragarriz,
Ataungo Zirko monumentala
agertu zait letra larriz,
Mari, Jentilak ta kobak lagun
mozkortu nahi dut Sastarriz,
adjetiboak puzten baitzaizkit
noranahi begira jarriz.

Bertso ederra, Ekaitz! Ederra kontua; bertsoa hik egin eta nik txuloan sartu! Laguntza pittin bat izan huen nire partetik ;-)

Ikusi makusi, zer ikusi? Hasten da, hasten da k-z eta bukatzen da o-z. Zer da? Eta ibili ginen bila, eta ibili ginen hotz, eta ibili ginen epelago, eta topatuko ez genuela uste genuenean, hantxe erre ginen: otsoaren aho beltzean. Ikusi makusi, zer ikusi? Hasten da, hasten da k-z eta bukatzen da o-z. Zer da? ko-ba-zu-lo. Ezkutuan lurrak ezkutatzen duen paradisuetako bat. Zutik eta makurtuta leku zirraragarrian aurrera (errespetuz, urteen joanak egin dituen monumentuak tentu handiz zainduz) bitxikeria ugari ikusteko aukera ematen duen tokia. Pixka bat barrurago, pixka bat barrurago, pixka bat etzanago, pixka bat etzanago... tentazioa, horixe sortzen du Sastarriko barrunbeak.

UZTAILAK 18

2011-07-18T21:46:00.007+02:00

"Ze gertatzen dek? Jendea triste ikusten diat kalen..." "Gerra zetorrek motel, Afrikatio... gerra!" Amak kontatu dit oraintxe, aitonak hori kontatzen ziela. 75 urte igaro dira Afrikan (Afrikan edo...) gerra abiatu zenetik. Hirurogeita hamabost urte... hogeita sei urte ditugunoi aiton-amonen oihartzunak iristen zaizkigu, institutu garaian Historiako liburu zimurtzen hasietatik ikasitako hitz-lerro bihurriak, mahai-inguruetan entzudako iritzi festa nahasiak, isil une lausoak, begirada zimurtuak, esku zaurituak, bihotz herdoiltzen hasiak... Orain hogeita sei urte ditugunok orain dela hirurogeita hamabost urte gazte-gaztetxo zirenen bilobak gara.

Oroitzapenek hitz egiten dute. Ezinbestean. Oroitzapenak galdetu egiten ditugu. Entzun. Egiari eskua luzatzea egokitu zaigu, lurpeko isiltasunei harriak astintzea. Gorroto eta mendeku usainik gabe ondoan egotea, egia ezagutu eta etorkizunari begiratzea. Iraganari egia zor diogu.

Uztailaren 8an Pilatosen balkoian izan ginen. Urbasan zehar artzainen bidea egin eta Pilatosen balkoitik Bakedano herrira doan Portuzarra bidea genuen helburu. Balkoian, harkaitz artean, eserita egon ginen Historia entzuten, Gerra Zibileko garrasi eroriei ahotsa jartzen. Amildegiari galdetu genion. Amildegiak erantzun zigun.

Portuzarrean behera Urederrako ur majikoen ondora egin genuen salto. Malko saltarinak pentsa dezake bakarren batek. Badu zerbait berezia bai, Urederrako iturburu inguruak. Uraren kolore berdexka esperantzarena dela pentsa dezake bakarren batek. Memoriak egiari esku emanda, justizia flotagailutzat hartuta, igerian egiteko toki aproposa.

metamorfosia... JAIO? SORTU? MOZORROTU?

2011-07-17T21:56:00.005+02:00

... eta Kafkak azken puntua idatzi zuenean (bai, puntuak ere idatzi egiten dira), zer da pentsatu zuena? Auskalo, akaso bizitzak puntuez harago aurrera egiten duela, akaso hegoak ez direla hegan egiteko beharrezko, akaso hari artean bizitza kontatzen dutenek ez dutela ipuinetan sinesten.

Har ziren eta tximeleta dira. Jaio, sortu... ez da erraza zer gertatu zaien definitzea. Errezel atzean ezkutatu eta mozorrotu egin direla iruditzen zait niri. Iñauteri itxurarik ez diot hartu orain dela hilabete eta erdi inguru etxetoki jarri nien kaxari, eta horregatik eseri natzaie ondoan orain dela hamabi bat urte ikasitako LA, RE, MI gitarra akordeak joz iñauteri-dantzaldi giroa eman nahian kaxa inguruari.

Gustatu zaie, badirudi gustatu zaiela, irribarreren bat sumatu dut hego zuri-horixken artean. Haizea libre dute hegan egiteko, baina, nahiago dute bi pauso aurrera eta hiru atzera pittin bat ibili (ibili?). Ez da tximeletarik hegaldatu. Nork daki? Ziur aski arraultzak hortxe jarri nahiko dituzte, hortxe, euren burua mozorrotu duten errezel horien artean. Hortxe.

LA, RE, MI... ibilian-ibilian pozik dirudite. Etorriko dira mozorro berriak.

TXONDORRA JOSTEN

2011-07-12T21:59:00.005+02:00

HITZA: TXONDOR

Kateek nahi adina begi izaten dituzte. Ez naiz katezale, begiak lotuzale. Begiei, ordea, tira egiten diet... eta tira egin eta tira egin kateak osatzen ditut sarri, hitz kateak gehienetan.

Esanahia ezagutu arren, jakin-minak (zer ginatekeen jakin-minik gabe...) hiztegira eraman nau. Txondor: ....... eta bigarren adiera: gangaren erpina. To, bigarren begia: ganga. Emozionatu egin naiz, hitz berri bat niretzako. T-S-R-Q-P-O-Ñ-N-M-L-K-J-I-H-G. Ganga: basamortuko hegaztia edo arkua edo minerala inguratzen duen substantzia edo merkealdi garaiotan... ba horixe, badakizue... ganga. Lau begi gehiago kateari. Nahigabe (nahastuta ibili naiz eta...) gangar hitzera iritsi naiz. To, zazpigarren begia-> gangar: gandor.

Txondor-ganga-hegazti-arku-mineral-gandor. Segi begiko lepokoa. Nahigabean-nahigabean errima berdineko bi hitz lotu ditut bi muturretan. Magia! Ez, ibilian ibiltzea kateatu gabe.

Argazkia zertara datorren? Urbasa gainean txondor eder bat dago ikusgai. Txondor-ikazkin-txabol. Txabola bistan txondorra zuen irudimenerako. Ikazkina? Izan nintekeen ni, baina, ez dut uste ikatz-lanetarako itxura denik hori.

AFORISMOA: "Telebista hari-mataza bat da. Jokoa? Jostorratza non ezkutatuta dagoen asmatzea."

Eta josi nork egiten duen? Ez dakit, begiak edo begiradak...

Eta korapiloak nork egiten dituen? Ez dakit, kanpoak edo barruak...

Eta tira nork egiten duen? Ez dakit, hariak edo matazak...

HAN GOITIK...

2011-07-05T21:30:00.008+02:00

Aztertu, aztertu ongi argazkia:

Eskuinaldeko kuadrilatxoa (Bidatz, Nerea Lasa, Itziar, Dani eta Nerea Oloron) "behera" begira dago. Auskalo zer duten begien bistan! Baten batek pentsa dezake Porrotx topatu dutela Aizkorrira bidean. Ezkerreko aldean hiru panpoxa eserita. Irati harri ederren baten bila (irakasleren bati ikasturte hasieran oparitzeko edo...) eta Rakel eta Ainhoa irribarre gaixto bihurri banarekin elkarri kontu kontari (ze ote dute hizpide!). Pello argazki makinari begira, ateratako argazkian denok itsusi samar gaudela eta kezkatuta! (Lasai motel, arazoa ez da eta argazkilariarena izaten!). Pelloren ondoan Andrea... jeje Andrea... ez dakit Joxe, Pablo edo Ekaitzi begira dagoen, nork egin ahalko lukeen bere irribarre polit hori! Joxe, Pablo eta Ekaitz... horiek nire hiru zaldunak... argazki makinari (hau da, niri) begira dauden bakarrak ;-)

Egindako bideaz harro, kostata baina bagoaz aurrera, poliki-poliki, tarteka bonboiak ahoratuz, bagoaz aurrera nahigabe gora goazela ohartu gabe.

Merezi izan du e, Dani? Eeeeeeee, Daniiiiii? Eeeeeeeeeeeeee, Daniiiiiiiiiiiiiiii? BAI! Ez dakit barruak zer esan dion baina, lortu dut mingainari tira egitea. Uste dut baietz, ulertu duela zergatik gustatzen zaigun horrenbeste mendira joatea, igo eta gero igotakoa jaitsi eta jaitsitakoak neke bihurtzen zaizkigun arren oin, belaun eta izterretan.

Izebaren txorixoa, txokolatea eta fruitu lehorrak eman eta hartu eta banatu eta partekatu bitartean osatu dugu bertsoa, osatu eta kantatu, kantatu eta... postontziratu, han goian, Aizkorriko (1528 m) gainean:

Zizur aldetik Aizkorriraino
bideak bildu gaitu gu,
irakasle ta gurasoekin
ikasleak buruz buru,
maldarik malda gure pausoak
amets bat zeharkatu du,
umore ona, solasaldi ta
hartu emanak helburu,
ikasturteak modu honetan
korapilatzen ditugu.

Bitxia da; zenbat eta gehiago ibili, zenbat eta aldapa gehiago igo, ahuntzarena zenbat eta gehiago egin irribarreak orduan eta zabalagoak dira. Gero eta amona mantangorri (Zizurren marigorringo?) gehiago hurbiltzen zaizkigu. Ez da seinale txarra! Aketegiraino (1549 m) iritsi gara!

Eta zer dira bi hirugarrenik gabe? Behin zerua ukitzen hasita muxukatzea onena... hain dago urdin eta hain eder eta hain gaude gustura eta mendiak nola "engantxatzen" duen"! E, Dani? Eeee, Daniiii? Eeeeeeeeee, Daniiiiiiiiiiii? BAI! Bat, bi, hiru (tontor), ... berrehun eta bi, berrehun eta hiru (amona mantangorri), ... mila bostehun eta hogeita zortzi, mila bostehun eta berrogeita bederatzi eta mila bostehun eta berrogeita hamaika (metro). Aizkorri, Aketegi eta Aitxuri:

Ipurdiko batzuk (zer da mendia ipurdikorik gabe?) hartu eta Urbiara. Sabel festa hori... norena izan da? Tokitan gelditu dira goizean goiz jandako bonboiak! Bazkaldu, behia lagun egin (Osasunako kamiseta hori...) bideo batzuk ikusi (Urbian eta telebistarik gabe! XXI.mendea!), barre egin, barre egin eta barre egin! Hamabi segundo, zortzi segundo, bost segundo, bi segundo, aupa Itziar... denok atera behar dugu eta argazkian! Pello, Dani, Ainhoa, Nerea O. (ooooooo), Rakel, Ekaitz, Andrea, Joxe, Pablo, Bidatz, Itziar, Irati, Irati eta Nerea L. (lalala lalala).

Zoragarria izan da. Bai, gaur giharretako minez izango zarete, eta zer? Zoragarria izan da.

Han goitik... begiradei egin diegu bultza, han goian... begiradak kateatu zaizkigu.

Hurrena? Txindoki, San Donato, Adi... badakit elkarrekin egun zoragarri gehiago igaroko ditugula... guraso, aiton-amon, irakasle, ikasle... berdinetik berdinera... hartu, eman, banatu, partekatu...

KRISKITIN KRASKITIN

2011-07-04T21:46:00.003+02:00

HITZA: ARRABITA

Demagun ikasturtea ez dela oraindik amaitu, izan daiteke astearte bat, arratsaldeko zazpi eta erdiak direla demagun eta kanpoan bero-zapa egiten duela. Beroa izan daiteke 37 gradukoa edo... batek daki! Demagun egun osoa institutu barruan egin duzula eta kanpora irteteko irrika bizi duzula... bai, nahiz eta 37 gradu egin kanpoan, akaso izan zitezkeen 39ºC... Demagun atezain hiztuna dela institutu horretakoa, jatorra bai, oso jatorra, baina, hiztuna eta goizean goiz hitz egitea asko gustatzen zaiola eta eguerdian ere izugarri hitz egiten duela, baina, batez ere arratsaldeetan, kanpora irteteko irrikaz zaudenetan (bero-zapa, 39ºC egi arren), hitz egiten duela gehien. Eta orri zuriak hitzez eta toki-izenez eta datez eta musika emanaldien hitzorduez... betetzen dizkizula. Eta beroa eta irrika eta zazpiak eta erdiak izanda ere, izugarri eskertzen diozula irakasten dizun guztia. Demagun azkenean zu zarela hitz-solasari tira eta tira egiten diona.

Irati, harira! Demagun astearte sargori arratsalde luzatzen hasian hitz berri bat ikasi duzula: arrabita. Eta kontu bitxi asko dakizkien atezainak irakatsitako hitza dela hori. Demagun biolinaren bikia edo arreba edo anaia edo ahizpa izan daitekeela arrabita. Demagun oso antzekoak izan arren, ez direla berdin-berdinak (zer da berdin-berdina izatea?). Demagun XIX.mendean zaudela eta badakizula XXI.mendeko egun sargori batean baten batek zutaz hitz egingo dizula.

AFORISMOA: "Zoriona HAU da"

Filologo batek akaso gomendatuko lidake erakusleari distantzia emateko. Marrazkiak hartu du bere distantzia... bost milimetro?

Baina, niri berdina zait (edo ez, baina tira!) filologoek esaten dutena!

Esku ahurraren baitan zoriona hartu egiten da eta eman. Esku ahurraren baitan zoriona ukitu egiten da, laztandu eta irristatu eta zorabiatu eta estutu eta... Esku ahurraren baitan zoriona islatu egiten da.

Nik gertuko erakusleak maite ditut. Hau eta hemen.

ITAKA (Oskar Estanga_2011-6-18)

2011-06-30T17:10:00.002+02:00

Egin koxk

Laztan baten zirrara. Laztan baten izerdia magaleko berotasunean. Sabelaldeko kilimen sutegi isila, musika noten oihartzun mutua. Esku hatzen maitale dantzaria, begi itxien ispilu, doinu iheskorren irribarre jolastia.

Gitarrajolea eserita dago, kantuan ari zaio barrua, hizketan ari zaio begirada. Gitarrajolea eserita dago, gitarra akordeetan haize korapiloak harilkatzen.

Eta ni begira. Zalantza bakarra neuregain, ez dakidalako irratian bizi diren ipotx berak ote diren gitarra kaxaren barnean bizi direnak...

Galdera Oskar Estangari luzatu nion ekainaren 18an. Galdera luzatu edo erantzuna eskatu, ez dakit. Ez baita gauza bera. Erantzuna eskatzeko ez dago galdera luzatu beharrik eta galdera luzatzen duenak ere ez du zertan erantzuna eskatu. Galdera-erantzun jokoan Oskarrekin aritu ginen orain dela bi aste. Artista handia da Oskar, musika ikusgai egiten duena. Gitarraz, musikaz, bertsoez, Nafarroako Bertsolari Txapelketaz, sorkuntzaz, proiektu berriez... aritu ginen hizketan, gustura!

Eta saltsa-festa horretaz guztiaz gain, Elixabete Garmendiarekin ezkaratzean eta Itziar Paternainekin errota parean elkartu ginen. Eta Patxi Ezkiagarekin eman genion hasiera saioari eta Joxe Goikoetxeak hitz zerrenda pittin bat gehiago luzatu zigun eta...

Beste goiz pasa eder bat! Orduko saioa entzun egin nahi duzuela? Ba... egin koxk. Jaitsi eta gorde egin nahi duzuela? Ba... http://blip.tv/file/get/Irati-OskarEstanga_2011618816.mp3

ITAKA(Eskola_baratza_2011-6-11)

2011-06-30T16:03:00.005+02:00

Egin koxk

Mixki lurrazpiko laberintoetan jolasean ibiltzen den zizarea da. Lurrazpiko ur putzu txikiak gustatzen zaizkio gehien. Burua ur azpian sartu eta denbora luzez arnasik hartu gabe egoten ikasi du aspaldian. Belar zuztarretan irrstaka ibiltzea ere izugarri gustatzen zaio. Ipurdiko ederrak hartzen ditu tartean-tartean!

Baina, azken egunotan irribarre luze-zabal bat da Mixkiren aurpegi ttikian distira egiten duena. Eguna noiz argituko zain pasatzen du gau luzea, irrikaz, lorik ere ez du egiten. Beñat eta Maddiren zain egoten da goizean goizetik, herriko eskolako ikasleak dira biak eta egunero-egunero hurbiltzen dira Mixki bizi den baratzera. Elkarrekin lan egiten dute, elkarri laguntzen diote zizareak eta gaztetxoek. Baratzean aritzen diren bitartean Beñatek eta Maddik txandan-txandan euren sorbalda gaineetan jartzen dute Mixki aitzurrarekin min egingo dioten beldur baitira, eta esker onez sorbalda gainetik Mixkik baratza nola landu eta nola zaindu behar duten esaten die bi neska-mutilei.

Lagun handi egin dira Mixki, Beñat eta Maddi.

Ekainaren 11n argazki polita atera genien Goierriko eskola-baratzei. Guraso eta irakasleen arteko solasaldiak hausnarketa politak utzi zituen mahai gainean. Gu horiek denak uhinen bidez bideratzen saiatu ginen. Aloña eta Joxe (Idiazabalgo Aita Iparragirre Herri Eskolako ) Gotzone, (Segurako Laiotz Herri Eskola) eta Anttoni (Zaldibiko Lardizabal Herri Eskola) izan ziren Segurako estudioetan euren eskoletan baratza-proiektua nola lantzen ari diren kontatzen. Ikasle, guraso eta irakasleen esku hartzearekin eskolan bertan baratza lantzea zein aberasgarria den ikusi genuen. Beasaingo La Salle eta Andramendi Ikastetxeetako Miren eta Xabik eta Legorretako Ugaro Herri Eskolako Iñakik ere kontatu zizkiguten euren baratza-proiektuen esperientziak. Proiektu hauei bultza eginez gogotsu lanean dabilen Jakoba Errekondo paisajistak eta Goimeneko teknikaria den Manex Aranburuk ere egin ziguten kuku eta gustura entzun genituen aurrera begirako asmoak.

Pisurik handiena Eskola-Baratzak hartu zuen arren literaturari ere egin genion tartea Patxi Ezkiaga eta Gabino Muruarekin.

Saio entzun nahi izanez gero, egin koxk (bai, bai, beldurrik gabe hor goialdean) eta gorde edo jaitsi nahi baduuze http://blip.tv/file/get/Irati-Eskola_baratza_2011611794.mp3

METAMORFOSIA (III)

2011-06-28T16:27:00.005+02:00

Igandean arratseko zazpietan hizketan aritu nintzen kapulua egitera iritsi ez den harrarekin. Guztiek egin dute beren poltsatxo zuria batek izan ezik. Galdetu nion zergatik eta zertarako... zer dela eta... eta erantzun zidan... kostatu zitzaion, baina, erantzun zidan... eta ulertu nuen bere begi ttiki erdi zabalduek erantzun nahi izan zidatena. Erantzunen bat nahi baduzu begiraiozu zeure buruari! Belauniko, burua kaxa barruan sartuta, lerdo-lerdo harrapatu nituen neure begiak! Zorioneko jakin-mina! Zer uste zenuen zurea eta zurea bakarrik zela jakin-mina? "Lotsagabe hori!" esatea falta izan zitzaion! Eta arrazoi du, ez dakit zergatik (belauniko nengoelako, sudurra gertuegi ipini niolako, argazkiak zuengana ekartzen ditudalako...) baina, susmoa dut arrazoi duela. Eta nik ere lotsagabea izan nahi dut! To, arrazoia! Berak ere bere zeta-harkideek metamorfosia nola egiten duten ikusi nahi duela esan zidan, horregatik ez duela bere burua hari zuri pila horren erdian zorabiarazi.

Eta hantxe jarri ginen biok (elkarri ia eskua -bai, eskua- emanda), begira, zer ikusiko. Eta hauxe topatu genuena! Kapulu garden bat har metamorfosia egiten hasi berriaren ispilu!

Lotsagabea izan nahi duen eta kapulurik egin ez duen harrari izena jarri diot. Kuxki. Imajina dezakezue zergatia...

KALE KANTOIKO GALDERAK

2011-06-27T15:37:00.004+02:00

HITZA: KARKABA

Kalezulo estuak dira karkabak, etxe-eraikinek hiribilduak sortu eta gerora kaleari espazioa jan eta gelditu ziren zirrikituak.

Begi azti sakonak dira karkabak, pausoa hots eta hotsa oihartzun bihurtzen dutenak.

Harri hotzen akelarreak dira karkabak, gaueko xuxurla isilak irentsi eta gauerdiko izuaren kantu bihurtzen dituztenak.

AFORISMOA: "Zergatien bila arrazoiak galtzen ditugu."

Egiten dugun galdera bakoitzak norabait hurbiltzen gaituen neurrian urruntzen gaitu nonbaitetik.

Egiten dugun galdera bakoitzak ispilu bat hautsarazten digu beste bat aurkituko dugun esperantzarik eman gabe.

Egiten dugun galdera bakoitzak infinituago egiten du geure burua zehaztasuna galdera ikur baten azken puntu (ia ikusezina, zintzilik, ia erorian marrazten duguna) lokartzen hasia dela oraindik ulertu gabe.

METAMORFOSIA (II)

2011-06-23T14:07:00.004+02:00

Bi aste pasa dira... begiratu ttentte-ttentte jarrita dagoen harrari! Dantzan ari da, dantzaleku polita prestatu du! Bere buruaren baitan zorabiatu eta "txoko txiki txuria" harilkatuz zeta-kapulua osatuko du bere burua kapuluaren barnean lotuz.

Eskuinaldean ikusten diren bi poltsatxo zuri horiek dira kapuluak. Hortik ze aterako den... susmatu... susma dezaket, baina, ez naiz irudikatzera iristen. Etxera iristerako ez ote zaizkit denak hegan ihesi joango!