ITAKA_Mikel Olano_2014-4-26

Mikel Olano

Birigarroa, kukua, txantxangorria, eperra, pinpina, txonta, zozoa, hontza, kaskabeltza... Kantari handienen pare aritu zitzaizkigun kantuan apirilaren 26an irratian, okestra buru Mikel Olano "arranoa" hartuta. Gustura aritu ginen hitz eta pitz, baina, batez ere ikasi egin genuen, ikasi egin genuen asko. 

BIZITZAREN ARGI-ITZALAK

Liburuak irentsi genituen 2009ko apirilean; memoriari tiraka aritu ginen 2010ean; 2011n farola baten azpian jolasean ibili ginen; harriekin hotsak atera genituen 2012an; iaz atximur egin genion arteari eta aurten... argi-itzaletan ibiliko gara ezkutuka. Hezkuntza da, kultura, euskara, elkarbizitza, ikasleekin batera egin nahi izaten dugun bidea. Ilusioa da, emozioa, jakin-mina, jolas egiteko gogoa, esperientzia bizitzeko irrika. Urduritasuna da eta ongi egiteko ardura. Heldutasuna da. 

Nafarroa hau ere bada. Zizurko ikasle-irakasleok badakigu politika mailako ika-mikez harago hezkuntzari hozka egin, hizkuntza maitatu eta geure bidea egiten. Gu ez gaude geldirik. Gu aurrera goaz. 

Bihar arratsaldeko zazpietan elkartuko gara Zizurko Kultur Etxean. Taula gainean 60 bat lagun, 11 eta 17 urte bitarteko ikasleak. Eta irakasleok laguntzen. Poesia egingo dugu, eta dantza, eta musika, eta antzerkia. Hori delako egitea; kultura, euskara eta hezkuntza egitea. Gu han izango gara, zu ere etorri! 

Iñaki Otaño musika irakaslearekin batera taularatuko naiz ni ere. Hauxe prestatu dudan olerkia:

ITZALIK GABE JAIO NINTZEN

Itzalik gabe jaio nintzen,

izpi eskeletikoen umezurtz

pausoak zintzilikatzeko mamu baten faltan,

takoi zorrozdun zapatekin zorua zulatzeko arrazoi baten faltan.

Jolasik ez dut izan nire gorputzaren aurre-atzeetan,

Jolasik ez dut izan eguerdiko hamabietan.

Irudimenezkoa da nire bizkar-bularren marrazkia.

Noizbait saiatu naiz eguzkia poltsikoan sartzen,

noizbait saiatu naiz itzala marrazten,

gorputza belzten,

eusten

arnasa ihartuen iluntasunari.

Baina infinitu suizida bat da eguzkia,

poltsikoko zuloetan bizitzari mingaina ateratzen diona.

Noizbait saiatu naiz.

Itzalik gabe jaio nintzen,

eta orain gaua lapurtzen dut,

gaua lapurtzen dut nire argitasunetik.

Itzalik gabe jaio nintzen

eta orain gauez bizi naiz.

Itzalik gabe jaio nintzen

eta ez dut argirik gabe hil nahi. 

Atzo Euskalerria irratian izan ginen Txaro Etxetxipia irakaslea eta biok, eta Ana Gurpegi, Mikel Biurrun eta Unai Ruiz ikasleak. 

http://euskalerriairratia.com/?p=1120915

askorenerdiaDAASKO...

... BAINA NAZKARIK EMAN GABE. Hau da, nazkatu gabe, gustura aritu ginen "askoaz" eta "gutxiaz", finituaz eta infinituaz, sartzeaz eta ez sartzeaz. Gustura aritu ginen, oso gustura. Inoiz baino sutsuago. Bai, inoiz baino sutsuago. Matematika sutsuki hausnartzen baita, pentsamenduari tira eginez, barruak hustuz. Eta hustutakoarekin 11K gela betez. Egunero saiatzen garelako ikasgela betetzen, batzuetan irriz, askotan ideiez, gehienetan emozioz eta inoiz bitxikeriez ere bai. Eta ederrenak guk asmatutakoak izan ohi dira; guk asmatutako irriak, guk asmatutako ideiak, guk asmatutako emozioak eta guk asmatutako bitxikeriak.  

Tarteka-tarteka halakoak gertatzen dira: lasai-lasai erradioaren definizio formala ematen hasi eta sekulako eztabaidadebatehausnarketaendredoondorioetara iritsi. Ederra izan zen atzokoa. Oso ederra. Ideia guztiek, uste guztiek, euren arrazoia izan zutelako itsatsirik. Uste duzun hori ustela izanda ere, uste duzun hori ongi arrazoitua badago, ez da hain ustela. Ustela ez dela ere esango nuke. Zuzentasuna ia-ia nahigabe ikasten da, gure arrazoia arrazoitzen, ordea, landuz ikasten da. Eta zuek, txiki, ongi ari zarete, ari zarete ikasten. Ari zarete pentsamenduari tira egiteaz gain, korapiloa nola egin ikasten. Eta ez dago pentsamendua korapilatzea baino ederragorik. 

Erradioa zentroa zirkunferentziarako edozein punturekin lotzen duen zuzenkia da. Beraz... zenbat erardio ditu zirkunferentziak? Eta hor hasi zen lan-festa. Mikelek enbido eta Begoñak hordago, Iñigok dale eta Oscarrek bale, Anek arre eta Nereak barre, Maiak so eta Martinek eraso... 

Eta Irati... orkestra zuzendu nahian, hatz arteko batutan infinitua kateatuta nuela...

ITAKA_KOLDO ZUBELDIA_2014-3-29

Koldo Zubeldia Segura Irratian

Sorpresaz beteriko kutxa bat delako, aldiko irrika handiagoz gonbidatzen dugu irratira. Hitz berriak oparitzen dizkigulako, eta aldiro-aldiro Koldo berri bat ezagutzeko aukera izaten dugulako. 

Hamalau ez direlako gerturatu eta lau. Hamalaugarrenez izan genuen irratian Koldo Zubeldia poeta zaldibiarra martxoaren 29an. Hamalaugarrenean ere harritu egin gintuen. Eta gozatu egin genuen. 

ZORIONAK PRUDENTXI! ZORIONAK MAHFUD!

Gustatzen zait jolasean-jolasean burua zure izaren artean sartzea;

bat-bi eta.....hiru! oihukatu eta saltoka-saltoka bidean aurrera egitea;

zure txokolate beroari zurrut egitea eta eskua ematea. 

Gustatzen zait amona, zuri esku ematea.

Gustatzen zait, besterik gabe, zugana hurbildu eta amona, zer moduz? galdetzea. 

Eta batez ere gustatzen zait, ondo, ondo, zugandik, ondo, ondo nago entzutea. 

Eta batez ere, batez ere gustatzen zait nire amonaren biloba izatea. Hartzatxoa beso artean estutzea; amonen bilobek ez baitiote ume izateari uzten. 

URTE ASKOTARAKO AMONA zure 92. urtebetetze egunean!

Eta Mahfud... zuri zer esan! Urte askotarako zuri ere! Atzo ezagutu zintudan eta... ia-ia-ia amonak bezainbeste egin didazu koxk bihotzean. Seigarren urtebetetze egun zoriontsua izan dezazula zuk ere!

HEZKUNTZA INKLUSIBOAREN ALDE

Aste honetan, apirilaren 7tik 11ra bitartean, munduko eskola-txoko ezberdinetan hezkuntzaren aldeko mundu ekintza astea ospatzen ari gara. 

Guk ere Zizur Nagusian ospatu dugu gaitasunak batuz hezkuntzaren aldeko geure astea. Herriko hiru eskolak eta institutua elkartu ginen asteazkenean herriko plazan. Hitzaldi, poema, musika, kanta eta bertso artean, txiki eta handi denok elkarrekin, hezkuntza inklusiboaren aldeko aldarria izan zen gure ere. Ekitaldiari amaiera emateko Irati, Andrea eta Katalinek bikain abestu zuten prestatu nuen bertsoa:

Lana eginez lortu nahi dugu

hezkuntza inklusiboa,

barnerakoia, koloretsua,

anitza eta beroa,

oztopo denei aurre eginez

bidea aurrera doa, 

batu ditzagun gaitasunak ta

batu dezagun gogoa, 

modu honetan ederragoa 

izango baita geroa. 

Oskar, Amaia, Iñigo, Sara,

Eneko eta Naroa,

batu ditzagun gaitasunak ta

batu dezagun gogoa, 

modu honetan ederragoa 

izango baita geroa. 

LITEROTURA

Bai, a ze saltsa, Irati! Hik baietz esan eta gero pentsatu, bai esan ondoren. Eta orain hementxe hago bi platano esku banatan hartuta ostiraleko hitzaldirako gidoia idazteko boligrafo baten bila. Erabili ezan platanoa, neska!

Txalaparta argitaletxeko Literotura bildumaren aurkezpena egin nahi zutela eta jarri ziren nirekin harremanetan Dimako Liburutegiko lagunak eta nik baietz (baina, Irati, zer dakin hik literaturaz? eta erotismoaz? Ausartzea ere! Erotik gehiago daukan hik tismotik baino. Behin bi mutiko eta bi neskato elkarrekin katramilatzea bururatu zitzainala eta... non eta... hiru erregeei mahaia eraikitzea bururatu zitzaien tokian, bururatzea ere!). Aukera polita eman zidan orduko hartan Txalaparta argitaletxeak, idazle handien artean azaltzen da nire izena, idazle handien ipuin handien artean dago nirea ere Orgasmus liburuan argitaratua. Goi-behe-barruak idazten saiatu nintzen eta gustura gelditu elefante eta inurrien artean. 

Haren harira aukera polita eman dit oraingo honetan Dimako Liburutegiak liburuaren aitzakian bilduma aurkezteko proposamena luzatuz. Rafa Ugalde eta Edorta Jimenez idazleen ondoan eseriko naiz ostiralean. Eta kontatu... kontatuko dut zerbait (ezingo haiz isilik gelditu!), edo jolastu... jolastuko naiz zerbaitekin, norbaitekin. 

Esperientzia berri bat izango da, lehen aldi bat... eta nik gozatu egin nahi dut!

IPARRAGIRRE 2013

Polita da 2014an 2013ko Iparragirre sariak banatzea. Polita da 2013an idatziak 2014an liburu panpox batean bilduak ikustea. Polita da 2013an itsu-itsuan epaitutako lanen egileen aurpegiak 2014an ezagutzea. Polita da 2013an hausnartutakoak 2014an kontatzea. Polita da 2013an bakarka egindako lana 2014an talde argazki bihurtzea.

Bi deialdi daramatzat Iparragirre sarietan epaimahai gisa lanean; bi deialdi esperientzi aberasgarri honetaz gozatzen; bi deialdi  ikasten, hazten, hezten, jakin-minari hazka egiten, beste behin zorionekoa naizela konturatzen. Bi deialdi Patxi Ezkiaga idazle handiarekin batera ilusio zipriztinak irakurtzen.

Otsailaren 21ean banatu ziren 2013ko Iparragirre sariak. Eredugarria da Urretxu eta Zumarragako udalek elkarrekin kulturaren alde egiten duten apustua, eredugarria Felix Marañak sariketari oparitzen dion goxotasuna eta mimoa, eta Bermingham argitaletxeak saritutako lanak liburu eder batean argitaratzeko egiten duen ahalegina. 

Iparragirre abila zela askori diot entzuna; Iparragirre sariak ere bereziak direla askori diot entzuna, mahai horren bueltan esertzeko zortea izan dugun guztiei diet entzuna. Horrek esan nahi du zerbait; horrek esan nahi du asko. 

Aurtengo lan sarituengatik zorionak Alex, Mikel, Dario, Alberto, Aitor eta Iñigori!

2014ko otsailaren 21ean Urretxuko Udaletxean

ITAKA_SAHARA_2014-1-25

Urtarrilaren 25ean Segura Irratian

Hori, lehor, bero... eta haizea... haizea hara, eta haizea hona. Hemengoak hara eraman eta hangoak hona ekartzeko. Urtarrilaren 25ean hizki larriz aritu ginen, ikusteko moduan, entzuteko moduan, ordukoak biharamunean ere bidea egiten jarrai zezan. Gaur ere jarrai dezan. Urtarrilaren 25ean hizki larriz; ikusteko moduan, entzuteko moduan... sentitzeko moduan: SAHARA. Hangoak hemen ere arrastoa uzten duelako, asko direlako hara begira daudenak, hango begiradak hemengoekin aberasten dituztenak, eta... asko direlako hangoekin beren osotasunean aberasten direnak. 

Patxi, Marimar, Naroa, Lurdes, Remi, Xabier, Edde, Iñaki,  Argiñe mila esker zuen ahotsei oihartzun bideak zabaltzeagatik!

ITAKA_LEIRE BILBAO_2014-1-18

Ez dakit zergatik, akaso beldurragatik, edo haizetara botatzeko tentazioa ekiditeagatik; agian ezjakintasunagatik, edo lotsa ezkutatu nahi izateagatik. Ez dakit zergatik, akaso bertigoagatik, edo iluntasunean marrubizko argiak ezartzeagatik, agian isiltasunagatik edo zuloak ziztadaz estaltzeagatik. Ez dakit zergatik hegazkinean gora egin aurretik, azken aterantz pausoa luzatu aurretik, nire gorputza eskanerrean txikitu aurretik, atzo gauean idatzitako poema poltsikoan sartu  dut. Eskanerrak zapaldu egin nau, lehertu. Ordenagailuan nire hezurrak falta dira, nire azala falta da, mingaina desagertu zait. Ordenagailu aurrean eskaner zaintzailea dago; desagertutako nire gorputzari begira, poltsikoko poema irakurtzen. Eta atzean bidaiari-ilara bat, luze-luzea. Eta hegazkina hutsik. Eta ni erdian. Eta poltsikoko poema eskanerrean. 

Leire Bilbao ->  Xuxen-xuxen muinera, xuxen-xuxen irudira, xuxen-xuxen betazalpeko argazkietara. Hitzarekin, marrazki poetikoekin. Xuxen-xuxen poesiarekin. Haur literaturari askotan egin dio hozka, bi poesia-liburu ere baditu argitaratuak: "Ezkatak" eta "Scanner". Azken liburu hori hartuta hurbildu ginen urtarrilaren 18an Itakara, idazle ondarrutarrari kaixo esatera. 

ITAKA_UXUE ALBERDI_2014-1-11

Eta ia sudurzuloetan barrura sartu zitzaion. Azal zuriaren gainean isiltasun gogaikarri bat zirudien. Eta ongi dakigu zer gertatzen zaien azal zuriaren gaineko isiltasunei; hausten ez badira, lehertu egiten direla; eta ongi dakigu zer gertatzen zaien lehertzen diren isiltasunei... trumoi bihurtzen direla eta euritan azal zuria busti egiten dela. Haizea zurrubilo artean zorabiatzen da eta arrasto beltzak, azal zuriaren gainean tatuatua gelditu denak, isiltasun gogaikarri baten itxura hartzen du. Oihartzun bertikal batena. 

Trumoia zekarren giroak azal zuriaren gainetik. Isiltasun gogaikarri bat zirudien euliak azal zuriaren gainean. Isiltasun beltz bat. Eta ia sudurzuloetan barrura sartu zitzaion eulia; eta ia sudurzuloetan barrura sartu zitzaion isiltasun beltza. 

Uxue Alberdi -> Zorrotza eta sentibera; zorrotza, zuzena eta sentibera. Sormen lanarekin gozatu egiten duena. Idazle eta bertsolaria. Bizitzari begietara begiratzen diona eta ikusten duena transmititzen saiatzen dena. Euli-giro bere azken ipuin-liburuaren aitzakian kox-kox jo genion atean urtarrilaren 11n. 

ISILTASUNA

nire isiltasuna

Larunbatean Xabier Sarasola musikari handi herritarrak Beasaingo Igartza Jauregian eskainitako Musika-Matematika hitzaldian izan nintzen. Kontu interesgarri asko aipatu zituen eta tartean berak aipatuta izan nuen 4´33´´ obraren (John Cage) berri. 

Neure buruari galdetzen diot ea zenbateko pisua izango duen lau minutu eta hogeita hamairu segundoko isiltasunak. Zer den isiltasun hori, benetan existitzen ote den, ukitu ote dezakegun, irudikatu, sentitu. 

Ni mendian saiatzen naiz isiltasun hori neure begi artera erakartzen. Uste dut oraindik ez dudala lortu; lortze bidea ordea, zoragarria da. Uste dut diot, izan ere, ez baitakit ziur zer den isiltasun hori, zer den isiltasun horren bila aritzea, zer den benetan aurkitu beharko nukeena, nola jakingo nukeen bila nabilen hori aurkitu dudala. 

4´33´´-ko tarte dezente daramatzat ondoko bideoari begira. Zerbait ikusten dut, zerbait nabari dut, zerbait sentitzera iristen naiz. Baina, aldiko (eta hori da harrigarriena) ezberdina da 4´33´´-ko tarte horietako bakoitza. Isiltasun bat baino gehiago daudela ondorioztatzen hasia naiz, akaso dena isiltasuna dela ere baieztatzen ausartuko nintzateke, zu zeu ere oraintxe (uneinstantmomentuziztadaarnasaldihonetan) nire isiltasun zarela sinetsita. 

 

                       

Itaka_Gabriel Korta eta Koldo Zubeldia_2013-12-14

Gabriel Korta

Bi birekin. Bi birentzako. Bi birengatik. Bitan bi. Bitan bikoitza. Bitan lau. Abenduaren 14an beste behin bisita egin zigun Koldo Zubeldiak irratira. Orduko hartan, ordea, ez zen bakarrik etorri: Gabriel Korta ere bigarrenez izan zen Segura Irratiko estudioetan. Protagonistak bi eta poesia. 

Koldo Zubeldia

GALDERAK

Galderak ittea gustatzen zait. Parekoa ze pentsatzen ai dan jakittea. Begik irakurtzea. O hango hari irriparrek nola alde in dion atzematea. Galderak ittea gustatzen zait. Ta galderea nik ze erantzungo nuken pentsau ta gero ittea. Ez pentsa, ariketa politte da. Jolasteko modu bat. Ta egie esan, nei izugarri gustatzen zait jolastea; ingurukok espero ez duenakin jolastea gustatzen zait, ingurukoa ahoa erdi irikin erdi itxin harrapatzea, begiradak lapurtzea ta parre algarak oparitzea. Galderak ittea gustatzen zait.

Halaxe, gertau bezelaxe kontatzen dizuet. Asteazkenen bueltau ginen institutua oporretatio. Lehenengo ordun DBH 1eko nere ikasle maittekin gai berrikin hasteko asmoa: zatikik. Mohamed ta hamazazpi gamelun ipuine kontau nien, nola hiltzorin zeola bere hiru seme-alaban arten banau behar zittun gameluk eta bla, bla, bla... Beste ordu laurden batez zatikin ingurun hizketan eon ondoren ateatako ondoriok arbelen idazten hasi nintzen, ikasitakok koadernon txukun-txukun jasotzeko. Ez zait denbora luzez arbelen idazten, ikasleei erdi-bizkarra emanda eotea gustatzen ta... bost bat minutu eamango nittunen ta bakoitza bere lanen zentrauta zeonen... zapla! ez bat eta ez bi! di-da! buelta erdie eman ta harrapazka bota nien galderea: pozik bizi al zeate? Eta zapla! ez bat eta ez bi! di-da! altu ta fuerte! fundamentuz! seguru! Anek erantzun zon: BAI!

Bate pentsau be erantzun beharreko galderea dala uste det. Bost bat segundoz pentsatzen eon ta gero Gorka han hasi zan... bueno, eske etxeko-lanak, eske azterketak, eske, eske, eske...

BAI o EZ. Pentsau be erantzun beharreko galdera dala ustet. Emozionau in nindun Anen baiezkok bai, baino batez e erantzunen berehalakotasunek, ziurtasunek eta indarrak, ta gaineako ikaslei re emozio hoi transmititzen saiau nintzen. Ustet ulertu zuela.

Hoi bai, danak harrittu zien in nien galderaz. Harrittu... ta lotsau in ziela re esango nuke... izan e... pozik bizi al zeate? Ikusi nittun aurpegingatio sekula inork ez ziela halakoik galdetu re pentsau nun. Baten batek "Irati pitza-pitza inda dau" re pentsauko zon. Baino, nei izugarri gustatzen zait Irati pitza-pitza inda dau pentsatzeko motibok ematea. Pozik bizi dien ez dakit, momentu hoi pozik bizi izan zuela bai. 

ITAKA_AMETS ARZALLUS_2014-1-4

Amets, Ekaitz eta hirurok solasaldiaren ondoren Segura Irratiko estudioetan_2014-1-3

Izara artean argi ttiki bat; piztu eta itzali, piztu eta itzali. Izara artean, iluntasun erabatekoan argi ttiki bat; piztu eta itzali, piztu eta itzali. Izara artean iratxo batek iluntasun erabatekoan argi ttiki bati putz egiten dio eta piztu eta itzali, piztu eta itzali, argiak iratxoaren begi keinukaria dirudi. Izara artean iratxo batek iluntasun erabatekoan argi ttiki bati putz egiten dio eta piztu eta itzali, piztu eta itzali... argiak iratxoaren begi keinukaria dirudi gauaren erdian  izara artean iluntasun erabatekoan. Amets bat horrelako da; iratxo bat keinuka, piztu eta itzali, izara artean, iluntasun erabatekoan. Argi ttiki bat eta argi handi bat; amets bat horrelako da. 

Amets Arzallus -> Txiki-txikitatik eman zuen bertso eskolarako pausoa, etxean ere gertutik bizi izan ditu beti bertsoaren bihurrikeriak. Baloia sarera, pilota txapa gainera eta bertsoa entzuleengana iristarazten trebea. Barrura begira kanpokoa ikustarazten duen bertsolaria, bertso puntu bakoitzean korapiloa ongi estutzen dakiena. Gozoa, umila, entzuleen maitteko. Hendaiarra, Euskal Herriko Bertsolari Txapeldun berria. 2014ko lehen Itaka Saioan Segura Irratian izan genuena. 

Ekaitz eta .Amets galde-erantzunean_2014-1-3