LITEROTURA

Bai, a ze saltsa, Irati! Hik baietz esan eta gero pentsatu, bai esan ondoren. Eta orain hementxe hago bi platano esku banatan hartuta ostiraleko hitzaldirako gidoia idazteko boligrafo baten bila. Erabili ezan platanoa, neska!

Txalaparta argitaletxeko Literotura bildumaren aurkezpena egin nahi zutela eta jarri ziren nirekin harremanetan Dimako Liburutegiko lagunak eta nik baietz (baina, Irati, zer dakin hik literaturaz? eta erotismoaz? Ausartzea ere! Erotik gehiago daukan hik tismotik baino. Behin bi mutiko eta bi neskato elkarrekin katramilatzea bururatu zitzainala eta... non eta... hiru erregeei mahaia eraikitzea bururatu zitzaien tokian, bururatzea ere!). Aukera polita eman zidan orduko hartan Txalaparta argitaletxeak, idazle handien artean azaltzen da nire izena, idazle handien ipuin handien artean dago nirea ere Orgasmus liburuan argitaratua. Goi-behe-barruak idazten saiatu nintzen eta gustura gelditu elefante eta inurrien artean. 

Haren harira aukera polita eman dit oraingo honetan Dimako Liburutegiak liburuaren aitzakian bilduma aurkezteko proposamena luzatuz. Rafa Ugalde eta Edorta Jimenez idazleen ondoan eseriko naiz ostiralean. Eta kontatu... kontatuko dut zerbait (ezingo haiz isilik gelditu!), edo jolastu... jolastuko naiz zerbaitekin, norbaitekin. 

Esperientzia berri bat izango da, lehen aldi bat... eta nik gozatu egin nahi dut!

IPARRAGIRRE 2013

Polita da 2014an 2013ko Iparragirre sariak banatzea. Polita da 2013an idatziak 2014an liburu panpox batean bilduak ikustea. Polita da 2013an itsu-itsuan epaitutako lanen egileen aurpegiak 2014an ezagutzea. Polita da 2013an hausnartutakoak 2014an kontatzea. Polita da 2013an bakarka egindako lana 2014an talde argazki bihurtzea.

Bi deialdi daramatzat Iparragirre sarietan epaimahai gisa lanean; bi deialdi esperientzi aberasgarri honetaz gozatzen; bi deialdi  ikasten, hazten, hezten, jakin-minari hazka egiten, beste behin zorionekoa naizela konturatzen. Bi deialdi Patxi Ezkiaga idazle handiarekin batera ilusio zipriztinak irakurtzen.

Otsailaren 21ean banatu ziren 2013ko Iparragirre sariak. Eredugarria da Urretxu eta Zumarragako udalek elkarrekin kulturaren alde egiten duten apustua, eredugarria Felix Marañak sariketari oparitzen dion goxotasuna eta mimoa, eta Bermingham argitaletxeak saritutako lanak liburu eder batean argitaratzeko egiten duen ahalegina. 

Iparragirre abila zela askori diot entzuna; Iparragirre sariak ere bereziak direla askori diot entzuna, mahai horren bueltan esertzeko zortea izan dugun guztiei diet entzuna. Horrek esan nahi du zerbait; horrek esan nahi du asko. 

Aurtengo lan sarituengatik zorionak Alex, Mikel, Dario, Alberto, Aitor eta Iñigori!

2014ko otsailaren 21ean Urretxuko Udaletxean

ITAKA_SAHARA_2014-1-25

Urtarrilaren 25ean Segura Irratian

Hori, lehor, bero... eta haizea... haizea hara, eta haizea hona. Hemengoak hara eraman eta hangoak hona ekartzeko. Urtarrilaren 25ean hizki larriz aritu ginen, ikusteko moduan, entzuteko moduan, ordukoak biharamunean ere bidea egiten jarrai zezan. Gaur ere jarrai dezan. Urtarrilaren 25ean hizki larriz; ikusteko moduan, entzuteko moduan... sentitzeko moduan: SAHARA. Hangoak hemen ere arrastoa uzten duelako, asko direlako hara begira daudenak, hango begiradak hemengoekin aberasten dituztenak, eta... asko direlako hangoekin beren osotasunean aberasten direnak. 

Patxi, Marimar, Naroa, Lurdes, Remi, Xabier, Edde, Iñaki,  Argiñe mila esker zuen ahotsei oihartzun bideak zabaltzeagatik!

ITAKA_LEIRE BILBAO_2014-1-18

Ez dakit zergatik, akaso beldurragatik, edo haizetara botatzeko tentazioa ekiditeagatik; agian ezjakintasunagatik, edo lotsa ezkutatu nahi izateagatik. Ez dakit zergatik, akaso bertigoagatik, edo iluntasunean marrubizko argiak ezartzeagatik, agian isiltasunagatik edo zuloak ziztadaz estaltzeagatik. Ez dakit zergatik hegazkinean gora egin aurretik, azken aterantz pausoa luzatu aurretik, nire gorputza eskanerrean txikitu aurretik, atzo gauean idatzitako poema poltsikoan sartu  dut. Eskanerrak zapaldu egin nau, lehertu. Ordenagailuan nire hezurrak falta dira, nire azala falta da, mingaina desagertu zait. Ordenagailu aurrean eskaner zaintzailea dago; desagertutako nire gorputzari begira, poltsikoko poema irakurtzen. Eta atzean bidaiari-ilara bat, luze-luzea. Eta hegazkina hutsik. Eta ni erdian. Eta poltsikoko poema eskanerrean. 

Leire Bilbao ->  Xuxen-xuxen muinera, xuxen-xuxen irudira, xuxen-xuxen betazalpeko argazkietara. Hitzarekin, marrazki poetikoekin. Xuxen-xuxen poesiarekin. Haur literaturari askotan egin dio hozka, bi poesia-liburu ere baditu argitaratuak: "Ezkatak" eta "Scanner". Azken liburu hori hartuta hurbildu ginen urtarrilaren 18an Itakara, idazle ondarrutarrari kaixo esatera. 

ITAKA_UXUE ALBERDI_2014-1-11

Eta ia sudurzuloetan barrura sartu zitzaion. Azal zuriaren gainean isiltasun gogaikarri bat zirudien. Eta ongi dakigu zer gertatzen zaien azal zuriaren gaineko isiltasunei; hausten ez badira, lehertu egiten direla; eta ongi dakigu zer gertatzen zaien lehertzen diren isiltasunei... trumoi bihurtzen direla eta euritan azal zuria busti egiten dela. Haizea zurrubilo artean zorabiatzen da eta arrasto beltzak, azal zuriaren gainean tatuatua gelditu denak, isiltasun gogaikarri baten itxura hartzen du. Oihartzun bertikal batena. 

Trumoia zekarren giroak azal zuriaren gainetik. Isiltasun gogaikarri bat zirudien euliak azal zuriaren gainean. Isiltasun beltz bat. Eta ia sudurzuloetan barrura sartu zitzaion eulia; eta ia sudurzuloetan barrura sartu zitzaion isiltasun beltza. 

Uxue Alberdi -> Zorrotza eta sentibera; zorrotza, zuzena eta sentibera. Sormen lanarekin gozatu egiten duena. Idazle eta bertsolaria. Bizitzari begietara begiratzen diona eta ikusten duena transmititzen saiatzen dena. Euli-giro bere azken ipuin-liburuaren aitzakian kox-kox jo genion atean urtarrilaren 11n. 

ISILTASUNA

nire isiltasuna

Larunbatean Xabier Sarasola musikari handi herritarrak Beasaingo Igartza Jauregian eskainitako Musika-Matematika hitzaldian izan nintzen. Kontu interesgarri asko aipatu zituen eta tartean berak aipatuta izan nuen 4´33´´ obraren (John Cage) berri. 

Neure buruari galdetzen diot ea zenbateko pisua izango duen lau minutu eta hogeita hamairu segundoko isiltasunak. Zer den isiltasun hori, benetan existitzen ote den, ukitu ote dezakegun, irudikatu, sentitu. 

Ni mendian saiatzen naiz isiltasun hori neure begi artera erakartzen. Uste dut oraindik ez dudala lortu; lortze bidea ordea, zoragarria da. Uste dut diot, izan ere, ez baitakit ziur zer den isiltasun hori, zer den isiltasun horren bila aritzea, zer den benetan aurkitu beharko nukeena, nola jakingo nukeen bila nabilen hori aurkitu dudala. 

4´33´´-ko tarte dezente daramatzat ondoko bideoari begira. Zerbait ikusten dut, zerbait nabari dut, zerbait sentitzera iristen naiz. Baina, aldiko (eta hori da harrigarriena) ezberdina da 4´33´´-ko tarte horietako bakoitza. Isiltasun bat baino gehiago daudela ondorioztatzen hasia naiz, akaso dena isiltasuna dela ere baieztatzen ausartuko nintzateke, zu zeu ere oraintxe (uneinstantmomentuziztadaarnasaldihonetan) nire isiltasun zarela sinetsita. 

 

                       

Itaka_Gabriel Korta eta Koldo Zubeldia_2013-12-14

Gabriel Korta

Bi birekin. Bi birentzako. Bi birengatik. Bitan bi. Bitan bikoitza. Bitan lau. Abenduaren 14an beste behin bisita egin zigun Koldo Zubeldiak irratira. Orduko hartan, ordea, ez zen bakarrik etorri: Gabriel Korta ere bigarrenez izan zen Segura Irratiko estudioetan. Protagonistak bi eta poesia. 

Koldo Zubeldia

GALDERAK

Galderak ittea gustatzen zait. Parekoa ze pentsatzen ai dan jakittea. Begik irakurtzea. O hango hari irriparrek nola alde in dion atzematea. Galderak ittea gustatzen zait. Ta galderea nik ze erantzungo nuken pentsau ta gero ittea. Ez pentsa, ariketa politte da. Jolasteko modu bat. Ta egie esan, nei izugarri gustatzen zait jolastea; ingurukok espero ez duenakin jolastea gustatzen zait, ingurukoa ahoa erdi irikin erdi itxin harrapatzea, begiradak lapurtzea ta parre algarak oparitzea. Galderak ittea gustatzen zait.

Halaxe, gertau bezelaxe kontatzen dizuet. Asteazkenen bueltau ginen institutua oporretatio. Lehenengo ordun DBH 1eko nere ikasle maittekin gai berrikin hasteko asmoa: zatikik. Mohamed ta hamazazpi gamelun ipuine kontau nien, nola hiltzorin zeola bere hiru seme-alaban arten banau behar zittun gameluk eta bla, bla, bla... Beste ordu laurden batez zatikin ingurun hizketan eon ondoren ateatako ondoriok arbelen idazten hasi nintzen, ikasitakok koadernon txukun-txukun jasotzeko. Ez zait denbora luzez arbelen idazten, ikasleei erdi-bizkarra emanda eotea gustatzen ta... bost bat minutu eamango nittunen ta bakoitza bere lanen zentrauta zeonen... zapla! ez bat eta ez bi! di-da! buelta erdie eman ta harrapazka bota nien galderea: pozik bizi al zeate? Eta zapla! ez bat eta ez bi! di-da! altu ta fuerte! fundamentuz! seguru! Anek erantzun zon: BAI!

Bate pentsau be erantzun beharreko galderea dala uste det. Bost bat segundoz pentsatzen eon ta gero Gorka han hasi zan... bueno, eske etxeko-lanak, eske azterketak, eske, eske, eske...

BAI o EZ. Pentsau be erantzun beharreko galdera dala ustet. Emozionau in nindun Anen baiezkok bai, baino batez e erantzunen berehalakotasunek, ziurtasunek eta indarrak, ta gaineako ikaslei re emozio hoi transmititzen saiau nintzen. Ustet ulertu zuela.

Hoi bai, danak harrittu zien in nien galderaz. Harrittu... ta lotsau in ziela re esango nuke... izan e... pozik bizi al zeate? Ikusi nittun aurpegingatio sekula inork ez ziela halakoik galdetu re pentsau nun. Baten batek "Irati pitza-pitza inda dau" re pentsauko zon. Baino, nei izugarri gustatzen zait Irati pitza-pitza inda dau pentsatzeko motibok ematea. Pozik bizi dien ez dakit, momentu hoi pozik bizi izan zuela bai. 

ITAKA_AMETS ARZALLUS_2014-1-4

Amets, Ekaitz eta hirurok solasaldiaren ondoren Segura Irratiko estudioetan_2014-1-3

Izara artean argi ttiki bat; piztu eta itzali, piztu eta itzali. Izara artean, iluntasun erabatekoan argi ttiki bat; piztu eta itzali, piztu eta itzali. Izara artean iratxo batek iluntasun erabatekoan argi ttiki bati putz egiten dio eta piztu eta itzali, piztu eta itzali, argiak iratxoaren begi keinukaria dirudi. Izara artean iratxo batek iluntasun erabatekoan argi ttiki bati putz egiten dio eta piztu eta itzali, piztu eta itzali... argiak iratxoaren begi keinukaria dirudi gauaren erdian  izara artean iluntasun erabatekoan. Amets bat horrelako da; iratxo bat keinuka, piztu eta itzali, izara artean, iluntasun erabatekoan. Argi ttiki bat eta argi handi bat; amets bat horrelako da. 

Amets Arzallus -> Txiki-txikitatik eman zuen bertso eskolarako pausoa, etxean ere gertutik bizi izan ditu beti bertsoaren bihurrikeriak. Baloia sarera, pilota txapa gainera eta bertsoa entzuleengana iristarazten trebea. Barrura begira kanpokoa ikustarazten duen bertsolaria, bertso puntu bakoitzean korapiloa ongi estutzen dakiena. Gozoa, umila, entzuleen maitteko. Hendaiarra, Euskal Herriko Bertsolari Txapeldun berria. 2014ko lehen Itaka Saioan Segura Irratian izan genuena. 

Ekaitz eta .Amets galde-erantzunean_2014-1-3

Waxapeatzen

Ez sinestekoak dira kontuak. Zer pentsatu hura kontatu. Zer ikusi hura kontatu. Zer sentitu hura kontatu. Zer ukitu hura kontatu. Zer gertatu hura kontatu. Eta ia pentsatu baino lehen, ikusi baino lehen, sentitu baino lehen, ukitu baino lehen. Kontatzearena diot. Gaur egun munduak jakin badaki. Mundua jakinaren gainean dago. Sekretuak ere ezin dira kontatu. Sekretuak ere ezagutzen dituelako. Munduak. Ezin sekretu ttiki bat begietara begira kontatzeko adrenalinarik sentitu. Saiatu eta hozkatuko dizu mingaina norbaitek. Eta izoztuko zaizu irribarre pikardia. 

Astelehenean Oskarrek eta biok bat egin genuen autobusean. Ni lanetik etxera bidean nintzen, Oskar aitarengana zihoan. Zer moduz, Oskar? Ongi. Ostegunean matematika azterketa dugu. Ari zara prestatzen? Bai. Ongi finkatuta dituzu ideia guztiak? Bai. Ea ba... lau bider minus zortzi. Minus hogeita hamabi. Minus hamasei zati  bi. Minus zortzi. Primeran, Oskar. Ea azterketa ongi borobiltzen duzun! Eskerrik asko. Hamar minutuz aritu ginen hizketan. Gustura. Pozik. Agur, Oskar! Agur, Irati!

Asteartean nire txikitxoekin matematika klasean nintzela  biharamuneko azterketa prestatzen, klasearen erdialdera flash! Oskarren irudia etorri zitzaidan burura eta ikasleak hurrengo eguneko azterketa zela eta pixka bat zirikatu nahian... ez bat eta ez bi, halaxe kontatu nien: Oskar izugarri ari da lanean, ederki, oso landuta du gaia, ea zuek ere bere parean jartzen zareten. Eta panpoxo, panpoxo, ez zidan ba ikasle batek, hark ere ez bat eta ez bi, "bai, Irati, badakigu" erantzun. Badakizue, zer? hori nik inuxente-inuxente. Atzo Oskarrekin egin zenuela autobuseko bidea. Eta nola dakizue ba? Gelako waxapean zabaldu zuen zurekin hizketan joan zela eta matematika errepasatzen egon zinetela. Eta nik inuxente-inuxente: gelako waxapean? Nik sekretu txiki bat kontatu nahi eta zuek ia-ia sekretua niri gertatu baino lehen jakin? Gelako waxapean?

Bai, orduan konturatu nintzen, bezperan Oskarrek esku ttikien artean jolasean zeraman mugikorraz...

Barregarriak izanda ere, ez sinestekoak dira kontuak. 

non zaude, Irati?

Lagun handi baten mezua jaso dut. "Non zaude Irati? Maitasunak bahituta akaso? Horrela bada, ongi,  bestelakoan...Agian izotzak izoztuta zaude...Baina, nola da posible zure jarraitzaileak noizbehinkako izpiriturako elikadura gabe utzi? Bromak aparte, espero dezagun dena ongi egotea eta atseden baino ez izatea. Goraintziak."

Non zaude, Irati? Eta nik, "hemen nago, hemen nago" erantzun diot, Tartalo ipuineko eraztunak oihukatzen zuen bezala, "hemen nago, hemen nago". Ez nuke nahi maitasunak bahitzea, ez nuke nahi izotzak izoztea; besterik da maitasunarekin emozionatzea, izotzetan berotzen jakitea. 

Ez naiz zuetaz ahaztu, ez naiz neure buruaz ahaztu, neure buruarekin egiten dudan hausnarketetako bat baita txoko hau, neure buruarekin izaten dudan hitzorduetako bat. Batzuetan, ordea, ihes egiten digu buruak (eta denborak). Eta konturatzerako ezdakitnora joaten zaigu hilabetea. Eskerrak, Julen, zu bezalako lagunak ditudan, burua lepo gainean itsasten didatenak, eskerrak Gorka bezalako ikasleak ditudan, institutuan egunero elkarren berri izan arren, blogean noiz idatzi behar dudan galdetzen didatenak. Itaka saio asko ditut zintzilikatzeko, zero-kontu asko ditu kontatzeko, emozio asko zuekin partekatzeko (Salamanka, Ken7, Nelson Mandela...)... gaur, ordea, opari hauxe dakarkizuet. Larunbatean irratian lehenengoz jarri genuen kantua, oraintxe behin eta berriz entzuten ari naizena eta zuei opari eman nahi dizuedana. Proiektu ederra, kuadrila, beste behin martxan jarri duzuena. 

Julen muxu handi bat. Zuri ere bai, Gorka. 

ZENBAKI ARROAK

Bai, h-rik gabe! H-rik gabe... harroak idaztea ez zelako bere asmoa;  h-rik gabe... arroak idaztea ez zelako bere asmoa; h-rik gabe... zerbait idazteko asmoa izan eta beste zerbait idaztean horrelako zelebrekeria sortzea ez zelako bere asmoa. Eta... zenbat maite ditudan horrelako zelebrekeriak! Jolaserako eta buruari eragiteko aitzakia politak dira. Oraingo zelebrekeria-aitzakia hau Gorkak (eskerrik asko!) oparitu digu 1K-ko ikasleoi.  

Bigarren gaiko koadernoak ditut mahai gainean zuzentzeko. Hala dio Gorkaren koadernoko azalak. "Berreturak eta zenbaki arroak". 

Harrapazan, Irati! Mundialak ditun hire ikasle hauek! Boteprontoan galdetu diezu: zuen ustez zein da zenbakirik harroena? Eta hor sortu da saltsa! (ez da askorik behar saltsa sortzeko; galdera berezi bat nahikoa da erdi lo zegoena esnatzeko, begiak irten beharrean jolas pixka bat egiteko).

Baten batek 7 dela aipatu du, tente-tente eta txapelarekin ibiltzen delako. Beste batek zenbakirik harroena 13 dela esan du bera azaltzen den guztietan besteen aurrean nabarmen gelditu nahi izaten duelako...

"Beintizinko" baino dotoreago joan gara denok etxera, matematika saioa zukutu dugun sentipenarekin. Gustura. Harro.

Baina, galdera zintzilik gelditu da: zuen ustez zein da zenbakirik harroena?

ITAKA_Iñigo Ibarguren_2013-10-12

Guatxapa: Iñigo, eskerrik asko urriaren 12ko saioa edertzen laguntzeagatik!

Guatxapa: Ez horregatik, Irati! Hurrengora arte!

Horrela buka zitekeen mugikorra duten bi lagunen arteko solasaldia. Meritua, ordea, mugikorrik ez duten bi lagunen arteko solasaldia horrela bukatzean dago. 

Matematika konturik ez genuen izan, baina, triangeluez aritu ginen hizketan; ipurdikorik ez genuen hartu, baina, irristatzeaz aritu ginen hizketan.

Urriaren 12an Iñigo Ibarguren idazle azpeitiarrarekin aritu ginen solasean. "Triangelu irristakorra" eleberriaz eta triangelu irristakorrak ez diren kontuez. Ezkaratzetik Izaskun Egiguren aritu zen Ataungo jan ohiturez, Joxe Goikoetxeak artearen enborrean marraztu zigun sestra hitza eta Mandiotik ni neu aritu nintzen itzaletik itzalera Gerizpez hizketan, burua joateaz.

ITAKA_Lourdes Oñederra_2013-10-5

Lourdes Oñederra

"Hil artean bizi, ta ahal dala ondo!" Lourdesen amonak Lourdesi esana, eta Lourdesek guri. Halaxe bukatu zen urriaren 5eko solasaldia. Irribarre batekin. Telefonoa tarteko eman daitekeen besarkadarik gozoenarekin. Ordubetean Intemperies aritu ginen, babes bila, eta elkarren ahotsean topatu genuen momentuak uneari zor dion babes moduko hori. Patxadaz aritu ginen, jardun, bagindoazela sentituz. Aurrera gindoazela ustez. 

Urriaren 5eko elkarrizketa nagusia Lourdes Oñederrari egin genion. Ezkaratzetik Ainhoa Mujika aritu zen euskarari zirika, euskararekin xirrika; Joxe Goikoetxeak kezkaren zama pagotik zintzilik jarri zuen eta Mandiotik ma(ha)i su-ka Ekaitz Goikoetxeak begirada ikasgela barruka irribarreei kateatu zien.        


       

ITAKA_Koldo Zubeldia_2013-9-28

Beti da gozoa Koldo Zubeldiarekin Itaka saio bat partekatzea. Beti da gozoa aurrez aurre eseri eta irribarreak elkarri oparitzea, muxuak gorriaraztea, ikastea, orrien zalapartan olerki harrapaketan jolasean ibiltzea. 

Irailaren hondarrean lau urte bete genituen lehenengoz Koldorekin jolasean aritu ginenetik. Eta ez gara aspertzen; alderantziz, elkartzen garen aldiko gehiago gozatzera iristen gara. Horratx froga: pertsonen ezagutzen ez dago mugarik.

 Ezkaratzetik atalean Asier Iriondo aritu zen Ederlantzen-en inguruan. Koxk egiten badiozue ez zarete damutuko. Lana bizi eta biziarazteko modu bat, lana edertzekoa.

Joxe Goikoetxeak mahatsondoetatik zintzilik basherria hitza kulunkatu zigun...

eta Mandiotik atalean ni neu aritu nintzen autobus-bideetan neure egindakoez.